Museumtip #24 : Museum Sjoel Elburg – Elburg

Museum Sjoel Elburg

 

Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg in Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van twaalf joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Museum Sjoel Elburg toont de joodse geschiedenis op een boeiende manier. Het gebouw waar het museum is gevestigd, was van 1855 tot 1947 de synagoge van Elburg.

 

Museum Sjoel Elburg

Museum Sjoel Elburg is gevestigd in de oude synagoge. Het gebouw dateert uit 1855. De synagoge was vroeger toegankelijk via een bakstenen poortje vanuit de Jufferenstraat. Boven deze poort staat in het Hebreeuws de tekst Psalm 55:15: ‘Wij wandelen in gezelschap naar het huis van God’.

De ingang van Museum Sjoel Elburg is in de Graaf Hendriksteeg.

Het poortje bij Museum Sjoel Elburg

 

De joden uit Elburg kwamen in de 18e eeuw uit Duitsland en de Bohemen. De synagoge is gevestigd in een pand dat in de 16e eeuw was gebouwd en dat in de 17e eeuw de residentie was van de veldheer Hendrik van den Bergh. Hier werden in de 19e eeuw de pakhuizen van de broers Barend en Mozes Wolff gevestigd. Het pand werd verbouwd en geschikt gemaakt om dienst te doen als synagoge. Tijdens deze verbouwing werden de spitsboogvensters aangebracht en de vloer op de verdieping werd verwijderd. Op 19 januari 1855 werd de synagoge ingewijd. Er woonden in de tweede helft van de 19e eeuw meer dan 100 joden in Elburg. Door de ongunstige economische omstandigheden woonden er in de dertiger jaren van de 20e eeuw nog maar 34 joden in Elburg. De helft van hen werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s vermoord. Van de in Elburg geboren joodse Nederlanders werden er 72 vermoord en slechts één keerde terug. In 1947 werd de joodse gemeente van Elburg samengevoegd met de joodse gemeente van Apeldoorn.

De synagoge van Elburg kwam ongeschonden uit de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog werd het gebouw tussen 2004 tot 2008 verbouwd tot museum. Het museum werd op 6 juni 2008 geopend voor publiek. Begin 2012 werd het museum uitgebreid met de museumzaal voor tijdelijke exposities en de bovenverdieping wordt gebruikt voor educatie activiteiten.

In museum Sjoel Elburg leer je veel over het (on)gewone dagelijks leven van twaalf Joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond en de Joodse geschiedenis op een dynamische, onorthodoxe, boeiende en eigenzinnige wijze. Alles is geplaatst in een historisch perspectief. Het thema is een zeer actueel thema: integratie en verdraagzaamheid. In de Sjoel is speciale aandacht voor Isaäk Waaker, de laatste rabbijn in Elburg. Ontmoet ook Anna Schapira, de joodse onderwijzeres uit Elburg. Ze overleefde de verschrikkingen van concentratiekamp Bergen Belsen. En lees de brief van Klaartje de Hond. Zij schreef vanuit Westerbork een briefje aan haar oude buren. Het is het laatste levensteken dat van Klaartje is vernomen.

Museum Sjoel Elburg organiseert jaarlijks boeiende wisseltentoonstellingen die gerelateerd zijn aan het joodse leven.

Museum Sjoel in Elburg tijdens de 16e etappe van het Westerborkpad

 

Wat is er te zien in Museum Sjoel

Er is in het kleine museum veel te zien.

Je begint met een introductiefilm over het joodse leven in de provincie, de Mediene. Het is aan te bevelen het museumbezoek te beginnen met deze film. Deze korte documentaire over joods Elburg is ingesproken door Debby Petter.

Filmzaal in Museum Sjoel Elburg

 

Daarna loop je de sjoel binnen. Centraal in de Sjoel (synagoge) staat een maquette van de synagoge. Deze maquette is nagemaakt op een schaal van 1:10. Opperrabbijn B. Jacobs vertelt via de negen monitoren er omheen over het interieur, de gebruiken en rituelen in de synagoge.

Museum Sjoel Elburg

 

De familiezuilen met luisterhoorns staan op de plaats waar vroeger de banken in de synagoge stonden. Via de familiezuilen vertellen oudere inwoners van Elburg hun herinneringen aan acht joodse families. Deze verhalen duren per stuk gemiddeld 3 minuten. Deze verhalen zijn interessant om te luisteren. Op de zuilen staat ook de tekst zodat als je geen tijd/zin hebt om te luisteren ook de verhalen kunt lezen.

Informatie over de familie Cohen in Museum Sjoel Elburg

 

In een paar andere zuilen zie je andere aspecten van het joodse leven in de mediene getoond. Een mediene zijn alle joodse gemeenten in Nederland, behalve Amsterdam. Het woord is afgeleid van het Hebreeuwse medina, dat staat, land en gewest betekent.

In Museum Sjoel Elburg

 

Er zijn twee zuilen met speciale verhalen. De ene zuil geeft informatie over Isaäk Waaker, de laatste rabbijn in Elburg en de andere zuil belicht de levensloop van Anna Schapira, de joodse onderwijzeres uit Elburg die als enige van de gedeporteerden de verschrikkingen van de vernietigingskampen heeft overleefd.

Je ziet een doorlopende audiovisuele presentatie van 20 minuten op de plaats van de Heilige Arke. In deze presentatie legt Opperrabbijn B. Jacobs de verschillende gebruiken van het jodendom uit. Je ziet in deze film ook authentieke beelden van een dienst in een synagoge in 2008. Ook zie je historische opnamen van het joodse leven in de mediene.

Langs de zijmuren staan vitrines met uitleg over de levensloop (van besnijdenis tot dood) en de joodse feestdagen.

Er zijn een aantal kleinere ruimtes waar je attributen ziet die gerelateerd zijn aan de joodse opvoeding. Zo kunnen kinderen kunnen hier met sjablonen hun eigen naam in Hebreeuwse letters schrijven. Deze ruimte was voor de Tweede Wereldoorlog de entree naar de synagoge. De vrouwen gingen via de trap naar de vrouwengalerij, de mannen betraden via een deur de benedenruimte van de synagoge.

Hebreeuwse letters in Museum Sjoel Elburg

 

Onder de vrouwengalerij bevindt zich de zogenaamde schatkamer. In deze vitrine zijn de kostbaarste voorwerpen tentoongesteld.

In Museum Sjoel Elburg

 

In de zogenaamde consistoriekamer van de Sjoel gaf de rabbijn vroeger Hebreeuwse les. Op twee beeldschermen kun je een virtuele tour over de joodse begraafplaats worden gemaakt. Deze Joodse begraafplaats in Elburg ligt net buiten de vesting op de vestingwal op loopafstand van Museum Sjoel Elburg.

Op de voormalige vrouwengalerij wordt aandacht besteed aan de rol van de vrouw binnen het jodendom en joods Elburgse vrouwen. Ook zie je hier schenkingen aan het museum.

De Vrouwengalerij in Museum Sjoel Elburg

 

Er is een aparte expositieruimte voor tijdelijke tentoonstellingen.

 

Tijdelijke tentoonstelling: Rendez-Vous van Jip Wijngaarden

Tot en met 24 september 2022 is de tijdelijke tentoonstelling  ‘Rendez-Vous’ van Jip Wijngaarden te zien in Museum Sjoel Elburg.

Misschien ken je Jip Wijngaarden nog wel van haar rol als Anne Frank in een toneelbewerking van Het dagboek van Anne Frank, geregisseerd door Jeroen Krabbé. Nu is ze kunstenares en leeft ze met haar man in Frankrijk. Haar werk omschrijft ze zelf als figuratief expressionisme. De kunstwerken zijn gekleurd door olieverf en gevuld met Hebreeuwse letters en symbolen. De werken verwijzen naar een bepaald wereldbeeld en geven een Joodse sfeer aan haar kunstwerken. Ze heeft vaker in Museum Sjoel geëxposeerd. Ik kende haar werk niet, maar ben zeer onder de indruk van de mooie kunst.

De titel van de tentoonstelling verwijst naar het werk ‘Rendez-vous amoureux’ uit 2021. Het is voor Jip Wijngaarden een rendez-vous met Nederland in het algemeen en Elburg in het bijzonder. Je ziet in deze tentoonstelling twintig schilderijen die vertellend, figuratief zijn en een sterke emotionele lading vol hoop en verlangen hebben. De beeldtaal uit de Bijbel zie je terug in de kunstwerken. Naast de twintig schilderijen zijn er een aantal sculpturen, zoals de vredesduif, te zien. In de expositieruimte ligt een boekje met uitleg over de kunstwerken.

Tijdelijke tentoonstelling 'Rendez-Vous' van Jip Wijngaarden in Museum Sjoel Elburg

Vredesduif tijdens de tijdelijke tentoonstelling 'Rendez-Vous' van Jip Wijngaarden in Museum Sjoel Elburg

 

Wat vond ik van Museum Sjoel in Elburg?

Ik bezocht Museum Sjoel Elburg tijdens mijn wandeling van de 16e etappe van het Westerborkpad. Deze etappe liep van Station ’t Harde via Hanzestad Elburg terug naar Station ’t Harde. Ik vond een bezoek aan het museum toepasselijk gezien het thema van het Westerborkpad: Wandelen in het spoor van de Jodenvervolging. Het Westerborkpad is een lange afstandswandeling van Amsterdam Centraal Station naar Kamp Westerbork in Drenthe. De wandelroute loopt zoveel mogelijk in de buurt van het spoor, want dat was de deportatieroute die veel slachtoffers van de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog moesten volgen.

Museum Sjoel Elburg toont de joodse geschiedenis op een boeiende manier. Het gebouw waar het museum is gevestigd was van 1855 tot 1947 de synagoge van Elburg.

Ik begin met een mooie film die is ingesproken door Debby Petter. Het is een korte documentaire over joods Elburg.

Daarna loop ik de sjoel binnen en loop om de maquette (schaal 1:10) van de synagoge waar het museum in is ondergebracht. Via negen monitoren hoor ik verhalen over het interieur, de gebruiken en de rituelen in de synagoge.

Beneden is tijdens mijn bezoek een tentoonstelling ‘Rendez-vous’ van Jip Wijngaarden (misschien wel bekend van haar rol als Anne Frank in een toneelbewerking van Het dagboek van Anne Frank, geregisseerd door Jeroen Krabbé). Deze mooie tentoonstelling is er nog tot en met 24 september 2022.

Schilderij 'Jom Kipoer' tijdens de tijdelijke tentoonstelling 'Rendez-Vous' van Jip Wijngaarden in Museum Sjoel Elburg

 

Onder de vrouwengalerij zie je de schatkamer en de vitrine met kostbare voorwerpen waaronder de Thorarol.

Vanaf de vrouwengalerij heb je een mooi overzicht over de synagoge. Hier wordt aandacht besteed aan de rol van de vrouw binnen het jodendom en joods Elburgse vrouwen.

De Vrouwengalerij in Museum Sjoel Elburg

 

Praktische informatie

Handige weetjes

  • Er worden regelmatig lezingen gehouden in Museum Sjoel Elburg.
  • Museum Sjoel Elburg heeft verschillende lesmateriaal voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs beschikbaar. Dit lesmateriaal bevat informatie over joods leven in de mediene (provincie) in het algemeen en in Elburg in het bijzonder. Leerlingen krijgen ook informatie aangeboden over de joodse godsdienst en cultuur.
  • Museum Sjoel Elburg is grotendeels toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Er zijn twee rolstoelliften. Rolstoelgebruikers en personen die slecht ter been zijn kunnen met behulp van de rolstoelliften de expositieruimte in de voormalige synagoge en de zaal voor tijdelijke tentoonstellingen bereiken. De vrouwengalerij van de sjoel is alleen via een trap bereikbaar.
  • In het museum is een rolstoel beschikbaar.
  • Je mag fotograferen in Museum Sjoel Elburg maar zonder statief en flits.
  • In de Museumwinkel zijn boeken, ansichtkaarten, judaïca en diverse joodse producten te koop.
  • Er zijn gratis kluisjes beschikbaar voor je jas, paraplu en tas.
  • Kom je in groepsverband dan kun je het museum bezoeken in combinatie met een stadswandeling o.l.v. een gids. De kosten voor een stadswandeling joods Elburg bedragen € 4,50 per persoon.

Museum Sjoel Elburg

 

Bereikbaarheid van Elburg

Elburg is met de auto en het openbaar vervoer goed bereikbaar. Museum Sjoel Elburg ligt in de vesting.

  • Auto:
    Elburg ligt niet een snelweg. Elburg ligt ongeveer 6 kilometer van de A28 af en 15 kilometer van de A50. Kom je vanuit het westen via de A28 neem je afslag 15 Epe. Kom je vanuit het noorden neem je afslag 16 ’t Harde en kom je vanuit het zuiden via de A50 neem je afslag 27 Epe. Vanuit het noorden neem je de N309. De kunt nog gratis parkeren buiten de vesting, m.u.v. evenementendagen. Parkeer je binnen de vesting, dan kun je 1 uur parkeren binnen de blauwe vakken en met parkeerschijf.
  • Openbaar vervoer:
    Reizigers vanuit Zwolle station NS nemen de bus van Keolis comfortRRReis C1 richting Nunspeet NS.  Deze lijn vertrekt elk half uur. Kom je vanuit de richting Utrecht dan neem je stoptrein richting Zwolle, stap je uit op station Nunspeet en neemt daar de bus van Keolis comfortRRReis C1 richting Zwolle. Deze bus vertrekt elk half uur. De bushalte is Elburg Centrum. De bushalte is op een paar minuten lopen van de ingang van Elburg Vesting en Museum Sjoel Elburg. Je hoeft niet het hele vestingstadje door te lopen voor een bezoek aan het museum. Een andere optie is de buurtbus lijn 514 vanaf Station ’t Harde. Deze buurtbus rijdt ieder uur, vanaf acht uur ’s ochtends tot zeven uur ’s avonds. Kijk voor actuele reistijden op www.9292.nl.

 

Openingstijden

Zondag en maandag gesloten.
Sjoel Elburg is open op dinsdag t/m zaterdag van 11.00-17.00 uur.

Het museum is gesloten op Nieuwjaarsdag (1 januari), Koningsdag (27 april), Hemelvaartsdag en de beide Kerstdagen (25+26 december).

 

Entree

Volwassenen: € 7,– per persoon.
Kinderen t/m 12 jaar: gratis.

Museumkaarthouders: gratis.

(Prijzen zijn van 2022).

 

Adres

Museum Sjoel Elburg
Graaf Hendriksteeg 2
8081 CH Elburg

 

Website

Museum Sjoel Elburg

 

Sociale media

Facebook
Instagram
Twitter

 

Heb jij nog een goede museumtip? Laat het me weten.

 

Meer lezen

 

Volg JTravel op Facebook, Instagram, Twitter, Pinterest en Bloglovin’.

 

Bewaar op Pinterest

Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Meer over de Museum Sjoel Elburg lees je hier. Lees je mee? #museumsjoel #museumsjoelelburg #elburg #museumtip #museumkaart #synagoge #jtravel #jtravelblog Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Meer over de Museum Sjoel Elburg lees je hier. Lees je mee? #museumsjoel #museumsjoelelburg #elburg #museumtip #museumkaart #synagoge #jtravel #jtravelblog Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Meer over de Museum Sjoel Elburg lees je hier. Lees je mee? #museumsjoel #museumsjoelelburg #elburg #museumtip #museumkaart #synagoge #jtravel #jtravelblog

Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Meer over de Museum Sjoel Elburg lees je hier. Lees je mee? #museumsjoel #museumsjoelelburg #elburg #museumtip #museumkaart #synagoge #jtravel #jtravelblog Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Meer over de Museum Sjoel Elburg lees je hier. Lees je mee? #museumsjoel #museumsjoelelburg #elburg #museumtip #museumkaart #synagoge #jtravel #jtravelblog Mijn museumtip van vandaag is Museum Sjoel Elburg. Museum Sjoel Elburg is een verhalenmuseum over het (on)gewone dagelijks leven van joodse families die vanaf 1700 in Elburg hebben gewoond. Meer over de Museum Sjoel Elburg lees je hier. Lees je mee? #museumsjoel #museumsjoelelburg #elburg #museumtip #museumkaart #synagoge #jtravel #jtravelblog

Geen reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Over JTravelBlog

Welkom op de website van JTravelBlog. Mijn naam is Jaquelien, het gezicht achter de websites JTravelBlog en JTravel.Het gezicht achter JTravelBlog.

Zoeken

Abonneer je op de nieuwsbrieven van JTravelBlog

Voer je e-mailadres in om je in te schrijven voor de nieuwsbrieven van JTravelBlog. Je ontvangt een e-mail als er een nieuwe blog verschijnt.

Sociale media

Twitter
Visit Us
Follow Me
Instagram
Follow by Email
RSS

Corona

Vanwege het coronavirus is op dit moment niet alle informatie op JTravel.nl en JTravelBlog.nl actueel. Voor de horeca, musea en andere toeristische attracties moeten de entreekaarten online besteld worden. Je kunt via de links in de artikelen de entreekaarten bestellen. Bekijk voor vertrek altijd de officiële website voor actuele informatie.

I.v.m. het heersende coronavirus heb ik op mijn deze website meerdere blogs geplaatst die voor jou belangrijk kunnen zijn. Blijf gezond en houd je aan de maatregelen van de Rijksoverheid.

Aanbiedingen

Heb je de wekelijkse aanbiedingen van JTravelBlog al eens bekeken?

Aanbiedingen van JTravelBlog.nl

Boek een vlucht

Skyscanner

Boek je hotel



Booking.com

Boek je Natuurhuisje

Boek hier je Natuurhuisje

Heb je nog iets nodig?

Bol.com

Bestel je reisgids

Bestel je digitale reisgids