Dit is mijn verslag van etappe 11 van het Westerborkpad van Station Nijkerk naar Station Putten over een afstand van 15,2 kilometer. Het Westerborkpad is een lange afstandswandeling van Amsterdam Centraal Station naar Kamp Westerbork in Drenthe. Het wandelen van de 30 etappes van het Westerborkpad is voor mij een lange termijnproject. Ik wandel etappe voor etappe.
Veel plezier bij het lezen van en het bekijken van de foto’s in deze blog over etappe 11 van het Westerborkpad.
Westerborkpad etappe 11 : Station Nijkerk - Station Putten
Nijkerk
Ik reis per trein via Station Amersfoort Centraal naar Station Nijkerk, de plek waar de 10e etappe eindigt. De reis begint goed met een vertraging van een half uur doordat de trein tussen Amersfoort en Nijkerk niet verder kan vanwege kapotte deuren. Als dat eenmaal gefixed is, wordt de trein uit de dienstregeling genomen omdat het nog maar 10 minuten duurt voor de volgende stoptrein naar Zwolle komt. Ik begin een half uur later dan gepland aan mijn wandeling van etappe 11.
Aangekomen op het station van Nijkerk steek ik de weg over en loop via het Willem Alexanderplein naar het Van Reenenpark. In het park staat het Monument 1940 – 1945 Nijkerk. Het monument herdenkt de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog uit Nijkerk. Het park zelf stelt niet zo veel voor.
Via een smal straatje kom ik uit op het Molenplein. Hier zijn horecagelegenheden en winkels. De straat die voor het plein loopt is de Vetkamp. Voor cafetaria O’Retto liggen twee stolpersteine van Betsy en Lina de Rooy (Rooij).
In Nijkerk liggen in totaal 52 Stolpersteine op 24 locaties. Tijdens deze 11e etappe heb 11 struikelstenen op 6 locaties in mijn route gezien. Ik had nog 3 locaties in mijn route opgenomen maar op de plekken waar ze zouden moeten liggen heb ik ze niet kunnen vinden. Misschien dat de winkeliers hun spullen bovenop de stenen hadden gelegd of dat de huisnummers niet klopten, geen idee.
In etappe 11 van het Westerborkpad zijn zes plekken die voorkomen bij het WesterborkLuisterpad opgenomen. De markeringsstickers kom je onderweg op lantaarnpalen tegen. Het is zeer interessant om of thuis of onderweg de bijbehorende verhalen te luisteren. Ik heb zowel de plekken van het WesterborkLuisterpad als de Stolpersteine ingetekend in de routekaart verderop in deze blog.
Het eerste punt voor het WesterborkLuisterpad is voor de deur van Hans Anders aan de Singel 43. Bij Singel 37 zouden twee Stolpersteine voor Samuel en Elisabeth van der Hoeden liggen. Ik heb ze niet kunnen vinden. De Stolpersteine bij Singel 28, voor Anna en Reina de Liever liggen voor De Garage. De markeringssticker voor het WesterborkLuisterpad bij Singel 22 heb ik gezien, in tegenstelling tot de twee Stolpersteine voor Emanuel en Theodora Cohen. Voor de deur van Charme & Chique op Singel 16 liggen twee Stolpersteine voor Henri en Johanna van der Hoeden. Aan de overkant op de muur van nr. 11 is een bronzen plaquette in de gevel bevestigd. Deze plaquette is een herinnering aan de voormalige synagoge van Nijkerk. De synagoge bestaat niet meer.
Vanaf de Singel steek ik het Plein over en loop een stukje de Nieuwstraat in. Bij nr. 17 en 12 zouden Stolpersteine liggen. De struikelstenen bij nr. 17 voor Abraham en Kaatje Fortuijn heb ik niet kunnen vinden ook niet bij andere huisnummers. Nr. 12 klopt niet, want de struikelstenen liggen voor de deur van nr. 16. Dit zijn drie struikelstenen voor Izaäk, Jetje en Leo Fortuijn.
Lees meer: Stolpersteine / Struikelstenen
Op de kaart hieronder staan de plekken met Stolpersteine/struikelstenen ingetekend. Ook zijn er links toegevoegd van twee websites waar je informatie over de betreffende struikelstenen kunt vinden: TracesofWar en Stolpersteine App.
Ik loop verder langs het water aan de Kolkstraat. De Kolkstraat komt uit bij de haven van Nijkerk.
Bij het plein voor het stadhuis steek ik de parkeerplaats over en ga niet zoals de route aangeeft naar links maar naar rechts omdat ik in de Bentinckstraat de Stolperstein voor Pieter Arie Hartog wil zien. Deze ligt voor de deur van huisnummer 24. Aan het eind van deze straat kom ik weer uit op de route op de Bruins Slotlaan. Deze straat loop ik uit tot het einde. Bij huisnummer 3 ligt de laatste Stolperstein op deze route voor Klaas Vastenburg.
Aan de linkerkant op de hoek met de Vetkamp is het indrukwekkende Joods Monument van Nijkerk te bezoeken. Naast het monument staat de uitleg want dat is nodig om het monument met veel symboliek te ontdekken en te snappen. De stenen driehoeken staan in de vorm van een Davidster en het blauw en wit verwijzen naar de Israëlische vlag. De drie druppels zijn tranen van glas. Deze zijn in het monument ingemetseld. De eerste traan bevat de sleutel van de oude, inmiddels verdwenen, synagoge. De tweede druppel is leeg gelaten als symbool voor de verdwenen Joodse gemeenschap. De derde traan bevat een kleine sleutel, die symbool staat voor de toegang tot een hoopvolle toekomst. Een bijzonder monument waar ik even stil van word. Slechts 13 Joodse inwoners van Nijkerk hebben de oorlog overleefd. 48 Joden zijn tijdens de oorlog vermoord. Hun namen lees je op het monument in de witte driehoek tussen de thorarollen.
De etappe gaat verder over de Havenlijn, de voormalige havenspoorlijn.
Via de Wallerstraat en de Bloemendaalse weg loop ik Nijkerk uit. Op dit stuk heb ik een paar jaar geleden tijdens een ANWB wandeling ook gelopen maar ik omgekeerde richting, terug naar Station Nijkerk.
Het buitengebied tussen Nijkerk en Putten
Nu loop ik via de Wallersteeg parallel aan het spoor naar de Meskampersteeg. Onderweg zie ik een groepje mannen staan met grote fotocamera’s en op trappen. Ik denk die zien een speciale vogel. Bij navraag blijken ze te wachten op een goederentrein die elk moment vanuit de richting Putten langs komt denderen. Zij staan daar in de bocht om die trein te fotograferen. De trein heb ik ook gezien en gefotografeerd omdat ik nog op de Wallersteeg liep.
In de bocht van de Wallersteeg met de Meskampersteeg is op een lantaarnpaal weer een punt van het WesterborkLuisterpad te beluisteren.
Het is prachtig weer en dus druk op de weg met quadrijders die de boel onveilig maken, tractoren, fietsers en auto’s. Er zijn in dit deel geen aparte fiets- en wandelpaden. Uitkijken dus. Het is hier prachtig met mooie boerderijen en een landweggetje omzoomd door knotwilgen.
Ik loop de Tintelersteeg op, een weg die overgaat in een zandweg met daarnaast een fietspad. Uiteindelijk komt deze weg uit op de Hogesteeg.
Ik steek het spoor over en sla het eerste het beste bospad vaan de rechterkant in.
Natuurgebied Oldenaller
Ik ben ik natuurgebied Oldenaller aangekomen. Ook hier ben ik tijdens de ANWB wandeling langs gelopen want ik herken de houten vlonders. Het is een fantastisch mooi gebied. Aan het eind van dit onverharde pad kom ik uit bij een breed bospad. Als ik naar links kijk, zie ik de grote weg en daarachter ligt Kasteel Oldenaller. De route gaat de andere kant op.
Na wat bochten en een spoorwegovergang kom ik langs De Zoete Inval. Hier schijn je koffie en thee te kunnen kopen. Het is als ik langs de boerderij loop volstrekt onduidelijk of dat nu ook het geval is. Het is er wel druk met auto’s maar het is ook het beginpunt van een klompenwandeling. Ik loop door en loop natuurgebied Oldenaller weer in. Het is hier nog ontzettend nat en vies. Het gebied is afgezet maar over de omheining zie je veel van het gebied. Het is hier ook druk met wandelaars die de klompenpaden lopen. Deze wandelaars moeten door een kleddernat gebied lopen.
Na het rondje door natuurgebied Oldenaller kom ik uit op de Broekermolenweg. Ik sla af de Hellerweg en loop een paar kilometer langs een saaie boerenlandweg.
Aan het eind van deze lange weg ben ik in Putten aangekomen.
Putten
In Putten loop ik via de Roosendaalse weg rechtdoor alle zijwegen negerend en bij de rotonde rechtdoor. Overal kom ik bloeiende krokussen tegen. De lente begint (eindelijk).
Via de Engweg kom ik uit bij een bijzondere plek: Het Herdenkingshof razzia 2 oktober 1944. Dit monument herdenkt de razzia van 2 oktober 1944. De razzia was een vergelding voor een kort daarvoor gepleegde aanslag op een auto van de Duitse Wehrmacht tussen Nijkerk en Putten. Op 2 oktober 1944 werden 660 mannen weggevoerd. Van deze 660 mannen zijn er 58 vrijgelaten voor ze gedeporteerd werden naar Duitsland. Van de 600 mannen zijn slechts 48 teruggekeerd uit de concentratiekampen. De meeste mannen zijn omgekomen in concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg. Ook in concentratiekampen als Bergen-Belsen, Beendorf en Ladelund kwamen mannen om. Met de gemeente Ladelund heeft Putten een goed stedenband opgebouwd. Het beeld van de treurende weduwe in klederdracht en een zakdoek in haar hand kijkt in de richting van de Oude Kerk, vanwaar de Puttense mannen werden weggevoerd naar kamp Amersfoort. Het beeld is 1 meter 83 hoog. Na de wegvoering is Putten grotendeels in brand gestoken. Het beeld van de treurende Puttense vrouw werd in 1949 onthuld door H.M. Koningin Juliana. Het beeld wordt in de volksmond ook wel ‘Het vrouwtje van Putten’ genoemd. Het monument bestaat uit een herdenkingshof en het beeld van Mari Andriessen. Een zeer indrukwekkende plek. Jaarlijks worden hier op 2 oktober tijdens de herdenking kransen gelegd en de honderden aanwezigen zingen gezamenlijk Psalm 84. Dat lied zongen de weggevoerde mannen ook voor ze op transport werden gesteld. Het herdenkingshof bestaat uit 6 blokken met elk 100 vlakken afscheiden door kleine buxushaagjes. Deze 600 vlakken staan symbool voor de 600 weggevoerde mannen. Tijdens mijn bezoek aan het herdenkingshof spreek ik met een opa die hier met 3 kleinkinderen staat en hen het verhaal achter het beeld vertelt en een parallel trekt met de oorlog in Oekraïne.
Aan de andere kant van de straat staat de Gedachtenisruimte. In de Gedachtenisruimte is een expositie over de razzia van Putten. Daarnaast is er een ruimte ingericht waarin alle namen van de omgekomen weggevoerden zijn aangebracht. Op een aparte gedenkplaat staan de namen van de mensen die buiten de razzia om als gevolg van deze verschrikkelijke oorlog omkwamen, zoals soldaten en verzetsmensen. Terwijl ik het verhaal lees, moet ik denken aan de oorlog die op dit moment in Oekraïne woedt en waar zich ook een drama afspeelt.
Ik ben er stil van als ik weer buiten loop. Ik ken het verhaal maar toch grijpt het me weer aan. In alle rust loop ik verder door de saaie Stationstraat. Hier is verder niets te zien. Na een paar kilometer kom ik uit bij het station van Putten. Op de muur twee plaquettes. Eén is een plaquette die verwijst dat vanaf dit station de slachtoffers van de razzia op 2 oktober 1944 in goederenwagons naar Kamp Amersfoort werden afgevoerd. De andere plaquette is ter herinnering aan hen die vielen in 1940-1945.
Aan het eind van deze 11e etappe van het Westerborkpad neem ik vanaf Station Putten de trein naar Amersfoort Centraal. Hier moet ik 25 minuten wachten op de rechtstreekse trein naar Schiphol. Deze tijd benut ik om beneden in de stationshal eten te kopen. Met de trein reis ik naar Schiphol waar ik overstap op de bus naar mijn woonplaats. In de trein nadenkend over dat wat ik vandaag allemaal gezien heb. Indrukwekkend was het Joods Monument in Nijkerk, het deel door natuurgebied Oldenaller, het Herdenkingshof razzia 2 oktober 1944 en de Gedachtenisruimte in Putten. Er zaten ook saaie stukken in deze route zoals het deel langs de Hellerweg.
Mijn route
Wandelgids
De volledige route van het Westerborkpad staat ook op de website van Wandelnet. Via Bol.com kun je de wandelgids aanschaffen.
Praktische informatie
Afstand van etappe 11 van het Westerborkpad
Etappe 11 van het Westerborkpad loopt vanaf Station Nijkerk naar Station Putten. De afstand van etappe 11 van het Westerborkpad is 15,2 kilometer.
Bereikbaarheid van etappe 11 van het Westerborkpad
De trein naar Station Nijkerk en vanaf Station Putten gaat maar 2x per uur van en naar Amersfoort Centraal en Amersfoort Schothorst. De aansluitingen voor mij zijn vanaf Amersfoort beroerd. Ik moet zowel op de heenreis als de terugreis 25 minuten wachten tijdens het overstappen. Ik kom met de rechtstreekse trein vanaf Schiphol en reis vanaf Amersfoort Centraal ook weer met deze rechtstreekse trein terug naar Schiphol. Je kunt ook in Amersfoort Schothorst overstappen. Hier zijn echter geen voorzieningen als winkels en horecagelegenheden. Naar en vanaf Schiphol reis ik per bus van en naar mijn woonplaats.
Horeca onderweg
In Nijkerk zijn in het centrum horecagelegenheden gevestigd. Neem eten en drinken mee want tussen Nijkerk en Putten kom je onderweg geen supermarkt en horecagelegenheden tegen.
In Putten zijn in het centrum horecagelegenheden gevestigd. Naast het station van Putten is restaurant De Oude Deel gevestigd. Voor supermarkten en horeca in Putten zul je moeten afwijken van de route. Ik ben ze in Putten niet tegengekomen.
Overnachten onderweg
Westerborkpad : overzicht etappes
Het Westerborkpad is een lange-afstandswandeling van 342 kilometer. Deze lange-afstandswandeling bestaat uit 30 etappes. De route begint bij Amsterdam Centraal Station en eindigt bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
De route loopt zoveel mogelijk in de buurt van het spoor. Dit was de deportatieroute die veel slachtoffers van de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog moesten volgen. De ondertitel van deze route is niet voor niets: Wandelen in het spoor van de Jodenvervolging.
De route van het Westerborkpad is gemarkeerd met wit-rode stickers, met daarin het logo van Kamp Westerbork. Het Westerborkpad is slechts één kant op gemarkeerd. De reden is dat mensen na hun deportatie veelal niet meer terugkwamen. Het is een route langs historische sporen en gedenkplaatsen.
Heb jij wel eens een etappe van het Westerborkpad gelopen? Wat vond je er van? Heb je een andere aanbeveling voor een lange-afstandswandeling?
Meer lezen
- Westerborkpad etappe 6 : Station Hilversum – Station Hilversum Sportpark
- Westerborkpad etappe 7 : Station Hilversum Sportpark – Station Baarn
- Westerborkpad etappe 8 : Station Baarn – Station Amersfoort
- Westerborkpad etappe 9 : Station Amersfoort – Station Amersfoort Schothorst
- Westerborkpad etappe 10 : Station Amersfoort Schothorst – Station Nijkerk
- Wandeling rond Nijkerk : een afwisselend hoevenlandschap
- Het Westerborkpad wandelen: een overzicht
- Westerborkpad
- Westerborkpad
Tips voor je reis naar de provincie Gelderland
