Deze week laat ik je kennismaken met de negende verhalenpaal: nr. 9 – DORP / Verdwenen dorp Nieuwerkerk. Deze verhalenpaal vind je aan het fietspad bij Schipholweg 695 naast de doodlopende weg in Lijnden. In deze en 19 andere blogs neem ik je mee langs de 20 verhalenpalen in de gemeente Haarlemmermeer. Fiets je mee?
Verhalenpaal nr. 9 - DORP / Verdwenen dorp Nieuwerkerk
Deze verhalenpaal staat op de plek waar van de 15e tot eind 17e eeuw het dorp Nieuwerkerk lag. Het dorp lag tussen Haarlem en Sloten. In deze periode is het dorp verschillende keren door het water verwoest en herbouwd. In de verwoesting van 1690 kreeg het dorp zijn derde plek, vlakbij wat nu Lijnden heet. Na de droogleggen van de Haarlemmermeer bleven enkele huizen over.
Vijfhuizen behoorde oorspronkelijk ook tot Nieuwerkerk. Uit deze periode in de 19e eeuw zijn nog een paar huizen en de eendenkooi Stokman over. Het huidige Vijfhuizen is verderop gebouwd. Ten zuiden van Sloten is nog een stuk land dat overbleef na alle waterverwoestingen.
Nieuwerkerk (vroeger Boesinghelee genoemd), Vijfhuizen, Schalkwijk, Rijk (hoorde bij Schalkwijk), Sloten en Osdorp (de laatste 2 dorpen zijn opgeslokt door Amsterdam) zijn in de 11e eeuw door ontginningen in het moerasbos ten oosten van Haarlem ontstaan. Vanaf de 14e eeuw werd het land afgegraven en het turf verkocht. Het land werd gebruikt voor landbouw en het houden van vee. Door het turfsteken ontstond vanaf 1250 het grote Haarlemmermeer. Voor die tijd waren een paar kleine meren, Leidsemeer, het Lubkemeer en het Spieringmeer.
Locatie van verhalenpaal nr. 9 - DORP / Verdwenen dorp Nieuwerkerk
Deze 9e verhalenpaal staat langs het fietspad bij Schipholweg 695 naast de doodlopende weg in Lijnden.
Bijzonderheid over verhalenpaal nr. 9 - DORP / Verdwenen dorp Nieuwerkerk
Het NAP peil op het bord klopt niet. Dit moet -4,2 zijn. Het huidige NAP bord moet nog vervangen worden.
Kaart
Wat is een verhalenpaal
Sinds 2018 zijn door de hele gemeente Haarlemmermeer 25 verhalenpalen geplaatst. Deze verhalenpalen vormen een ‘buitenmuseum’ in de polder. Deze verhalenpalen beschrijven het erfgoed van de polder. De verhalenpalen en de bijbehorende fietsroutes zijn een project van het Haarlemmermeermuseum De Cruquius.
In 2018 zijn de eerste 15 verhalenpalen geplaatst. In juni 2018 werd de paal GEZAG (nr. 4) door de toenmalige burgemeester, Onno Hoes, geopend. In het najaar van 2019 zijn er 5 nieuwe verhalenpalen geplaatst. Dit keer bij het Cruquius Museum en in de nieuwe kernen van de gemeente Haarlemmermeer. Vanaf 1 januari 2019 maken ook Haarlemmerliede en Spaarnwoude deel uit van de gemeente Haarlemmermeer. In 2024 zijn er nog eens 5 verhalenpalen in de gemeente geplaatst. In totaal staan er nu dus 25 verhalenpalen in de Haarlemmermeer.
De verhalenpalen zijn meerpalen met lettersculpturen. Op de meerpalen zijn een plattegrond, het nummer van de verhalenpaal, de hoogte boven of beneden NAP en een informatieve tekst over de betreffende verhalenpaal bevestigd. Sommige NAP borden schijnen niet te kloppen en moeten (nog) vervangen worden. De borden zijn van gebolleerd emaille, de letters van mat zwart staal en de palen van geteerd hardhout gemaakt. De informatieve tekst bestaat uit maximaal 100 woorden met een beschrijving waarom deze plek voor de geschiedenis van belang is geweest.
Elke paal heeft een korte eigen naam, die op dat stuk geschiedenis slaat. Bovenop staat de naam in lettervormen. Deze lettervormen zijn ontworpen door kunstenaar René Knip. De palen worden ook wel schakelpalen genoemd en de ring van palen ‘Schakels aan de ketting’.
Heb jij de verhalenpalen met de lettersculpturen in de Haarlemmermeer al gezien?
Meer lezen
Tips voor je reis naar de Haarlemmermeer
