Ik maakte een wandeling in Wandelbos Groenendaal in Heemstede. Dit wandelbos ligt tussen de Herenweg en de Glipperdreef aan de rand van Heemstede/Noord-Holland. Het bos is meer dan 80 hectare groot. Een heerlijk bos voor een mooie wandeling, in elk seizoen van het jaar. Ik heb in de herfst en in de lente wandelingen in Wandelbos Groenendaal gemaakt. In de herfst stond het bos bos vol paddenstoelen en in de lente was alles fris groen.
Wandelbos Groenendaal
Wandelbos Groenendaal maakt deel uit van de oude buitenplaatsen Bosbeek, Meer en Berg en Groenendaal. Deze buitenplaatsen zijn in de 17e eeuw ontstaan. Sinds medio 19e eeuw waren de buitenplaatsen in het bezit van de familie Van Merlen. Het parkbos was in de 18e en 19e eeuw aangelegd door eerdere eigenaren, zoals de bankier John Hope en de Amsterdamse familie De Neufville
Het bos werd later vormgegeven door de bekende landschapsarchitecten Daniel Marot en Jan David Zocher. In eerste instantie in barokstijl, maar later in Engelse landschapsstijl. Er zijn eiken, beuken en linden gepland en er ontstonden rechte lanen met lange zichtlijnen en de slingerpaadjes, vijvers en beekjes. Een aantal eiken in het wandelbos dateren uit 1770.
Rond 1900 ontstond door samenvoegingen met andere landgoederen en buitenplaatsen een landgoed van 62 hectare.
De laatste eigenaresse, de douairière Van Merlen, overleed in 1912. Haar erfgenamen wilden van de buitenplaats af. David van Lennep kocht het landgoed en maakte een openbaar recreatiegebied van het landgoed. De landhuizen maakten geen deel meer uit van het wandelbos. Wandelbos Groenendaal werd in 1913 geopend en sindsdien komen er bezoekers vanuit de verre omgeving van Heemstede. Het voormalig landgoed Meer en Berg maakt ook deel uit van het wandelbos. Veel cultuurhistorische elementen zoals de koepel, schelpen-nis, walvisbank en Belvédère zijn verdwenen. De Belvédère schijnt te worden herbouwd, maar daar is nog weinig van te zien.
In Wandelbos Groenendaal is in 1925, 1935 en 1953 de internationale Floratentoonstelling gehouden. Dit was de voorloper van de Floriade, die nu elke 10 jaar gehouden wordt en in 2022 in Almere te bewonderen is.
Mijn wandeling in Wandelbos Groenendaal in Heemstede
Mijn wandeling begint bij de ingang Sparrenlaan tegenover Pannenkoekenhuis Konijnenberg aan de Herenweg in Heemstede. Je auto kun je gratis in de Sparrenlaan parkeren. Ik ben op de fiets die ik bij de ingang tegen het hek zet, bij gebrek aan fietsenrekken.
Ik volg de rode route die voor mij begint bij het klaphekje aan de rechterkant. Na het passeren van het hekje moet ik direct een keuze maken, linksaf of rechtdoor. Met een rolstoel en kinderwagen zou ik linksaf slaan, maar ik ga rechtdoor.
Aan de rechterkant klim ik een trap omhoog. Deze trap leidt naar de Uitkijk, een uitzichtpunt met uitzicht op Huize ‘Leyduin’ op Buitenplaats Leyduin. Via een steil pad ik aan de andere kant naar beneden. Je kunt hier ook een trap nemen. Ik vervolg mijn route door het volgen van de rode paaltjes.
Het open veld dat ik passeer is bij de paardenwed. Dit is een vijver die vroeger gebruikt werd om de paarden van het landgoed te wassen. Nu heeft het een ecologische oever voor kleine dieren om gemakkelijk vanuit het water de kant op te komen.
Aan de linkerkant staan in een soort driehoek 3 grote lindebomen. Het is een stuk bosarchitectuur die door het beheer sinds de jaren negentig een meer ecologische aanpak heeft gekregen.
Onderweg staan bij de verschillende bomensoorten bordjes met uitleg, zoals de tamme kastanje, beuk, eik, es, lijsterbes en hazelaar. Leerzaam, ook voor kinderen.
Het verste punt van deze wandeling is bij ‘Kom in mijn tuin’. Hier kijk ik uit over de weilanden. Kom In Mijn Tuin is een bijzonder groen-, natuur- en educatief project door cursussen moestuinieren aan jong en oud aan te bieden, zodat je zelf kunt planten, telen en oogsten. Het doel is om kinderen, ouders/grootouders en mindervaliden te onderwijzen over natuur en gezonde voeding. Een mooi streven.
Marotheuvels en de Zochervijver
De route gaat verder door de bossen. Ik kom uit bij de Marotheuvels en de Zochervijver. Zocher en Marot zijn bekende landschapsarchitecten die hun stempel hebben gedrukt op het ontstaan van het Landgoed ‘Groenendaal’. Bij het graven van de Zochervijver kwam grond vrij. Die grond is gebruikt bij de aanleg van de Marotheuvels. De Zochervijver heeft een landelijk karakter.
Bij de Zochervijver heb ik een mooi zicht over de Beukenlaan. Dit is een zogenaamde zichtas, zoals er in het Wandelbos Groenendaal meerdere zijn. Een zichtas is een lange doorkijk in het bos.
Op mijn pad in het bos rond de Zochervijver liggen 6 Schotse Hooglanders in de weg. Ik moet er met een boogje om heen lopen. Bij het hek bij de ingang staat ook dat er grote grazers kunnen rondlopen. In de herfst heb ik ze niet gezien, maar in de lente dus wel. Ze blijven rustig liggen, gelukkig.
De Schotse Hooglanders zijn inmiddels verdwenen uit Wandelbos Groenendaal.
Ik loop om de mooie Zochervijver.
Aan de rechterkant ligt Buitenplaats Bosbeek. Hier woonden de families familie Hope en familie Van Merlen. Nu is het Rustoord en verpleegtehuis der Congregatie van de Zusters van de Voorzienigheid. Je ziet vanaf de Marotheuvel niet veel van het huis. Aan de rechterkant ligt Mariënheuvel, een landgoed met rust- en verpleegtehuizen en een begraafplaats, het bezit van een religieuze zusterorganisatie.
Aan het eind van het pad om Buitenplaats Bosbeek kom ik uit bij een klaphek. Aan het eind van de Bosbeeklaan is Restaurant Landgoed Groenendaal gevestigd.
De kinderboerderij
Ik loop verder door het bos via Doodweg. Deze weg liep vroeger door naar de begraafplaats en naar de kerk op het Wilhelminaplein. De Doodweg is beplant met oude linden. Door het bos en langs het water kom je uit uit bij Kinderboerderij ’t Molentje. Dit is het officiële beginpunt van deze rode wandelroute. De route gaat om de kinderboerderij, dit staat niet duidelijk aangegeven.
De route loopt over het terrein van de kinderboerderij, maar het terrein is aan de achterkant afgesloten. Ik volg een ander pad en steek een bruggetje over om op de Burgemeester van Rappardlaan te komen. Dit is een drukke weg. Ik loop een stukje over het fietspad tot aan de ingang van het bos aan de overkant. Ik vind hier de route niet heel duidelijk aangegeven.
Honden losloopgebied
De route gaat langs de plek waar vroeger de Belvédère stond. Nu is het een heuvel, maar vroeger was het een attractie voor volwassenen. Het uitzicht vanaf deze heuvel uit 1765 valt een beetje tegen, veel is er niet te zien. De Belvédère is gebouwd in 1839 en in 1965 afgebroken.
Het pad gaat om de Belvédère heen en op de kruising sla ik rechtsaf en bij het water linksaf. Het pad gaat een stukje langs het water. Ik loop over de Chinese brug.
Daarna kom ik uit bij een waterpartij dat in de volksmond ‘kop en schotel’ wordt genoemd. In de waterkom/vijver uit 1772 ligt een eilandje.
Via een houten hek en langs het scoutinggebouw verlaat ik voor even het Wandelbos, om bij een volgende ingang het bos weer in te lopen. Het gebouw van de scoutinggroep is een overblijfsel van de bloemententoonstelling Flora 1953.
Platanenlaantje
Ik loop in het Platanenlaantje, genoemd naar de bomen die langs dit laantje staan. De bomen zijn in tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de grond afgezaagd. De inwoners van Heemstede hadden hout nodig om de kachels te stoken. Verschillende uitlopers hebben nieuwe stammen gevormd.
Let onderweg ook eens op de mooie zichtlijn van de Adriënnelaan. Andere zichtlijnen zijn de Sparrenlaan en de Beukenlaan.
Rododendronvijver
Om bij de rododendronvijver te komen moet je een stukje afwijken van de officiële rode wandelroute en een klein stukje de gele routepaaltjes volgen. De rododendronvijver is in 1765 aangelegd. De rododendrons staan nog niet in bloei, helaas. Er is weinig kleur te bekennen.
Ik loop terug naar het bospad die ik heb verlaten om langs de rododendronvijver te lopen. De route gaat rechtdoor. Aan mijn rechterhand loopt de Herenweg.
Ik loop het laatste hek door. Ik ben terug op de Sparrenlaan.
Mijn route
Praktische informatie
Wandelroutes
In het Wandelbos Groenendaal zijn een paar wandelroutes in het bos uitgezet:
- Rode paaltjesroute
De rode route heeft een lengte van 4,2 kilometer. De rode wandeling begint officieel op het voorplein van de kinderboerderij. De rode route is bedoeld voor wandelaars zonder hond. Je loopt door een gedeelte van het bos dat verboden is voor honden. - Gele paaltjesroute
De gele route heeft een lengte van 1,5 kilometer. Ook deze wandeling begint op het voorplein van de kinderboerderij. Deze route is toegestaan voor honden, omdat de route door een deel van het bos gaat, waar honden zijn toegestaan en ook los mogen lopen. - Blauwe route
De blauwe route loopt via een weiland van de Vrijheidslaan naar de Torenlaan. Op deze blauwe route zijn honden aangelijnd toegestaan. Ook loopt er een blauwe route van de Glipperdreef, ingang Mariënheuvel, door het hondenvrije deel van het bos naar de Bosbeeklaan. - Cultuurhistorische wandeling
Als je kiest voor de cultuurhistorische wandeling door Wandelbos Groenendaal en langs de Algemene begraafplaats zie je de cultuurhistorische waarde van deze plekken. Beide plekken zijn een onderdeel van de geschiedenis van Heemstede. Er is een boekje uitgegeven waarin de geschiedenis wordt beschreven en er wordt informatie over bezienswaardigheden gegeven. - Buitenplaatsenpad
Ook een deel van het Buitenplaatsenpad loopt via Wandelbos Groenendaal. Het buitenplaatsen pad zijn drie wandelingen langs de buitenplaatsen in Heemstede. Je kunt ze apart lopen, zoals ik gedaan heb of een combinatie maken van de wandelingen langs Buitenplaats Leyduin, Buitenplaats De Hartekamp/De Overplaats en Groenendaal. Als je de combinatiewandeling maakt, is de route ongeveer 12,5 kilometer.
Bij Kinderboerderij ’t Molentje zijn boekjes met de routes te koop voor € 1,–. Ik heb de route zonder boekje gelopen, maar ik heb van tevoren wel informatie op internet opgezocht. In de boekjes staat informatie over het bos en de omgeving.
Handige weetjes
- Honden mogen loslopen in het gebied ten noorden van de Sparrenlaan. Ten zuiden van de Sparrenlaan zijn honden niet toegestaan. Je mag met maximaal 3 honden per persoon in het losloopgebied lopen. Er geldt een opruimplicht voor de uitwerpselen van de hond.
- Voor kinderen zijn er bij Pannenkoekenrestaurant Konijnenberg twee speurtochten (Prinses Speurtocht en Piraat Speurtocht) te koop voor € 3,50 per kind. De speurtochten beginnen aan de overkant van het restaurant in Wandelbos Groenendaal, ingang Sparrenlaan aan de Herenweg.
- Voor de kinderen is er Kinderboerderij ‘t Molentje aan de Burgemeester van Rappardlaan en de speeltuin. Voor de speeltuin moet je € 3,– per persoon entree betalen, ongeacht de leeftijd. De toegang voor Kinderboerderij ‘t Molentje is gratis.
- De paden in Wandelbos Groenendaal zijn onverhard maar goed te berijden voor rollators, kinderwagens en rolstoelen.
- Leuk om te vermelden is dat je tijdens je wandeling van alles kunt lezen en leren over de bomen die je onderweg ziet. Er staan nl. tekstbordjes onder de verschillende bomen.
Openingstijden
Wandelbos Groenendaal is dagelijks geopend van zonsopgang tot zonsondergang.
Entree
De entree tot het Wandelbos Groenendaal is gratis.
Bereikbaarheid
Wandelbos Groenendaal is goed bereikbaar per fiets, openbaar vervoer en auto.
Auto
Je kunt je auto op drie plekken gratis parkeren: op de parkeerplaats tegenover de kinderboerderij op de Burgemeester van Rappardlaan, op de grote parkeerplaats bij Restaurant Landgoed Groenendaal aan de Bosbeeklaan of op de parkeerplaats aan de Herenweg ter hoogte van Pannenkoekenrestaurant De Konijnenberg.
Bus
Buslijn 50 van Connexxion rijdt tussen Station Haarlem en station Leiden en heeft bushaltes bij Pannenkoekenrestaurant De Konijnenberg aan de Herenweg in Heemstede. Een andere mogelijkheid is buslijn 4 (tussen Haarlem Schalkwijk Centrum en Station Heemstede-Aerdenhout) of 14 (tussen Station Hillegom en Station Haarlem). De bushaltes bevinden zich aan de Glipperdreef in Heemstede.
Fiets
Voor het stallen van je fiets zijn fietsenrekken aanwezig, bijv. bij de kinderboerderij. Ik heb mijn fiets tegen het hek bij de Sparrenlaan tegenover Pannenkoekenrestaurant De Konijnenberg gezet en ben daar mijn wandeling begonnen. Hier heb ik geen fietsenrekken gezien.
Horeca
- BosBar, Groenendaal 3, 2104 WP Heemstede
- Landgoed Groenendaal, Groenendaal 3, 2104 WP Heemstede
- Pannenkoekenhuis Konijnenberg, Herenweg 33, 2105 MB Heemstede
- Kiosk Bosluik Speeltuin Groenendaal, Groenendaal 5, 2104 WP Heemstede
Overnachten
Er zijn een paar overnachtingsmogelijkheden in Heemstede. Andere plaatsen in de buurt zijn Zandvoort, Vogelenzang en Bennebroek. Je vergelijkt hotels en de prijzen via Booking.com.
Je kunt vanuit deze plaatsen de omliggende steden Leiden, Haarlem of Amsterdam bezoeken.
Heb jij nog tips voor leuke wandelingen?
Meer lezen
Tips voor je reis naar de provincie Noord-Holland
