Museumtip #45 : Airborne Museum at Hartenstein – Oosterbeek

Villa Hartenstein kent een lange geschiedenis. Het begon in 1728 als herberg en was in september 1944 het hoofdkwartier van de Britse luchtlandingstroepen. Herberg ‘Het Rode Hert’ was in 1728 een eerste verwijzing naar bebouwing op het terrein van de huidige Villa Hartenstein. In 1779 kocht advocaat J. van der Sluys de herberg en het omliggende terrein en liet hij het ‘Rode Hert’ afbreken. Er werd een herenhuis met bijgebouwen gebouwd. Het herenhuis werd door Van der Sluys ‘Hartenstein’ genoemd, ter herinnering aan de oude herberg. ‘Harten’ verwijst naar hert (hart volgens het plaatselijke dialect) en ‘stein’ betekent steen of stenen pad. Hartenstein kende na de verkoop in 1792 verschillende eigenaren en ook de gebouwen ondergingen veel veranderingen. Rond 1865 werd de villa gebouwd zoals je die nu ziet.

In 1905 werd de villa uitgebreid met serres aan de zuid- en oostkant. Ook werden omstreeks die periode tuinen aangelegd. Na de dood van de eigenaren, het echtpaar Verburgt, werden de villa en omgeving overgedragen aan de Verburgt-Molhuysen Stichting, die het geheel verhuurde aan de verpleeginrichting ‘Het Hemeldal’. In 1942 werd de Gemeente Renkum eigenaar en kreeg het pand de bestemming als hotel. Tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 stond Hotel Hartenstein centraal als het hoofdkwartier van de Britse luchtlandingstroepen onder leiding van de Britse generaal-majoor Roy E. Urquhart. De Slag om Arnhem heeft grote impact gehad op het verdere verloop van de Tweede Wereldoorlog en de vorming van het huidige Europa. Het verhaal van het Airborne Museum is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse geschiedenis.

In Villa Hartenstein is sinds 1978 het Airborne Museum is gevestigd en in het koetshuis restaurant ‘Klein Hartenstein’.

In 2008 werd het museum gemoderniseerd. Er werd onder meer een Hall of Fame ingericht. Ook werd het museum uitgebreid met een ondergrondse kelder van 900m² en een volledig nieuwe ontvangsthal. In 2009, bij de 65ste herdenking van de Slag om Arnhem, werd het vernieuwde museum heropend. In de kelder is een Airborne Experience gebouwd waarbij je de slag zelf als een soldaat beleeft. Deze ruimte heeft verschillende prijzen en nominaties gekregen.

Stap voor stap doorloop je de Slag om Arnhem en beleef je er de Slag om Arnhem als nooit tevoren. In de vaste presentatie zie je authentieke militaria, zoals wapens, persoonlijke bezittingen van officieren en originele tenues. Het Airborne Museum vertelt ook persoonlijke verhalen. Je maakt kennis met burgers en hun heldhaftige verhalen. Onze ooggetuigen vertellen je hoe het was om als kind de Slag om Arnhem mee te maken. Het verhaal van de Slag om Arnhem wordt vanuit een multiperspectief benaderd. Zowel Britse, Poolse als Duitse militairen komen voorbij.

Naast Airborne Museum at Hartenstein in Oosterbeek beheert het museum ook de museale dependance Airborne at the Bridge in Arnhem. Dit museum ligt bij de wereldberoemde John Frostbrug. Hier worden de persoonlijke verhalen van een Britse, Duitse en Nederlandse militair die op deze plek vochten en sneuvelden tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 verteld. Dit museum staat inmiddels om mijn bucketlist – musea.

In de meertalige audiotour zijn 50 collectiestukken voorzien van extra verdieping. De Nederlandse tour werd ingesproken door journalist en schrijver Ad van Liempt.