Ik liep het knopenrondje Middelstum over het Groningse platteland. Deze wandelroute heeft een lengte van 9 kilometer en start bij startpunt Borg Ewsum als je met de auto komt of bij de bushalte aan de Delleweg als je (zoals ik) met de bus komt. Zoals elke knooppuntenwandeling kun je de wandeling bij elk knooppunt beginnen en ook in tegenovergestelde richting lopen. Wandel je mee door Middelstum en Kantens over het Groningse Hogeland?
Knopenrondje Middelstum
Dit knopenrondje neemt je mee door het historische centrum van het Groningse Middelstum met de Sint-Hippolytuskerk. Via smalle klinkerweggetjes en een hoogholtje over het Boterdiep wandel je via een oud kerkenpad naar de klokkentoren op de begraafplaats van het dorpje Toornwerd. Hier zie je de wierden duidelijk in het landschap liggen. Het volgende stuk gaat tussen de weilanden door, met de kerktoren van Kantens als richtpunt. In het centrum van Kantens staat de Antoniuskerk, een middeleeuwse kerk uit het jaar 1200. Vanaf Kantens loop je langs het Boterdiep naar borg Ewsum met de theetuin. Door het Middelstummerbos loop je weer de bebouwde kom van Middelstum in.
Middelstum
Ik begin dit knopenrondje bij de bushalte van buslijn 61 aan de Delleweg.
Vanaf de bushalte loop ik de Delleweg uit tot aan de Heereweg. Hier sla ik linksaf en weer rechtsaf de Kerkstraat in. Bijna aan het eind van de Kerkstraat is Theehuis en bakkerij museum Mendels gevestigd. Toen ik hier liep was dit nog gesloten.
Aan het eind van de Kerstraat sta ik op het Concordiaplein met de Sint-Hippolytuskerk, een gotische kruiskerk uit de 15e eeuw. De kerk is waarschijnlijk gebouwd in opdracht van Onno van Ewsum. De kerk werd gebouwd op de fundamenten van een tufstenen kerkje met één schip. In 1487 werd de kerk uitgebreid met een toren. Wigbold, de zoon van Onno maakte van de Sint-Hippolytuskerk de kruiskerk zoals wij die nu kennen. In de toren hangt een carillon met 30 klokken. Het kerkorgel van orgelbouwer Petrus van Oeckelen dateert uit 1863. De gewelven van de kerk zijn versierd met verschillende schilderingen. De cyclus van de heilsgeschiedenis is de belangrijkste. De Hippolytuskerk is van april tot en met oktober dagelijks geopend voor bezoek van 10.00 tot 17.00 uur. Ik was er in maart en vond een gesloten kerk. Ik loop een rondje rond de kerk. In het gras rondom de kerk liggen oude graven, zoals dat op het Groningse Hogeland veel voorkomt bij oude kerken.
Ik loop via het Kerkpad en de Burchtstraat naar de Trekweg. Deze Trekweg ligt aan het Boterdiep. Vanaf de Trekweg zie ik Molen De Hoop staan.
Via een hoogholtje (die niet van hout is maar van metaal) kom ik aan de andere kant van het water.
Vanaf het hoogholtje volg ik het kerkpad naar Toornwerd. Langs de route staan groene borden met gedichten in het Gronings van de Grunneger Toalroute. In totaal staan er 15 van deze borden rond Middelstum. Leuk om te lezen, ik ben in Groningen opgegroeid, versta het Gronings, spreek het een beetje en lezen is nog moeilijker maar ik kom er wel uit.
Toornwerd
Via het Kerkpad kom ik uit in Toornwerd. Veel van het dorpje zie ik niet. Kenmerkend voor Toornwerd is de klokkentoren op de begraafplaats. In de 14e eeuw stond hier een kerk en een kapel. Deze laatste werd in 1445 en 1446 in opdracht van Onno van Ewsum gebouwd. Na de capitulatie van de stad Groningen in 1594 werd de parochie van Toornwerd samengevoegd met die van Middelstum. De capitulatie van stad Groningen was voor het leger van Maurits, graaf van Nassau, de latere prins van Oranje, en Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg op 22 juli 1594. Dit betekende het einde van de Spaanse overheersing en tegelijk de aansluiting van de stad Groningen bij de Republiek, waarbij de stad werd samengevoegd met de Ommelanden. Het kerkenpad dat er nu nog steeds ligt herinnert hier aan. In 1756 stortte de kerk in Toornwerd in door brand als gevolg van blikseminslag. De kerk werd niet gerestaureerd. In 1818 werden de restanten verwijderd. In 1894 werd er een klokkentoren gebouwd. In de toren werd een luidklok gehangen. Deze klok hoor je nog elke zaterdag. Er liggen hier 17e en 18e eeuwse graven. De begraafplaats van Toornwerd is nog altijd in gebruik.
Tussen Toornwerd en Kantens
Na het bekijken van de klokkentoren en de begraafplaats loop ik het buitengebied in. Hier is het rustig. Ik hoor geen verkeer, zie geen mens en geniet van het Groningse platteland.
Dit wandelpad is een paar kilometer lang. Aan het eind sta ik aan de rand van Kantens.
Kantens
Voor ik Kantens in loop, sla ik linksaf natuurgebied Hogeland van Staatbosbeheer in. Ook hier is het heerlijk rustig. Geen wandelaars en fietsers en ander verkeer. De Staatsbosbeheer terreinen op het Hogeland zijn soms dorpsbossen, en soms (zeer) kleine stukjes bos. Bij elkaar opgeteld is het toch ruim 600 hectare. De gebieden liggen ten noorden van de stad Groningen, boven het Reitdiep en het Eemskanaal. Onder Hogeland vallen de gebieden Abelstok, Bedumerbos, Ekenstein, Ewsum, Leenstertillen, Middendijk, Middelstumerbos, Maarhuizen en Ten Boersterbos.
Ik kom uiteindelijk uit op de Pastorieweg en het Pastoriepad. Aan het eind van dit pad staat de Antoniuskerk, de kerk van de Protestantse Gemeente Kantens-Stitswerd-Rottum. Het oudste deel van deze kerk is rond 1150 gebouwd. Op de torenspits staat een koperen leeuw, die herinnert aan de macht van de adellijke familie Lewe, de borgbewoners van de Klinkenborg. In de toren hangen 2 luidklokken. De steunbeer, tegen de westkant van de toren, is gebouwd om verzakking van de toren tegen te gaan. De kerk was helaas gesloten toen ik hier liep.
Via de Kerkhofsweg, Poelestraat en Bredewegstraat kom ik uit bij het Boterdiep. In eerste instantie loop ik langs de huizen, maar het pad houdt daar op een gegeven moment op. Ik steek de straat over en loop langs het water naar het hoogholtje. Via dit bruggetje kom ik aan de ander kant van het water waar ik verder loop in de richting van Borg Ewsum.
Borg Ewsum
Borg Ewsum stamt uit de 14e eeuw. De borg werd gebouwd in opdracht van de familie Ewsum. Om zich te kunnen verdedigen tegen de Bourgondiërs liet Onno van Ewsum een geschuttoren bouwen. Deze geschuttoren is samen met één van de schathuizen de enige overblijfselen van de ooit zo imposante borg. In 1863 werd de Borg Ewsum grotendeels afgebroken. Aan de hand van oude gegevens en tekeningen is het hele borgterrein in de 20e eeuw weer in oude glorie hersteld. Je kunt er een bezoek brengen aan de historische groentetuin en de boomgaard. De geschutstoren is toegankelijk voor bezoekers. Op het borgterrein vind je in het voormalig koetshuis een theeschenkerij. Toen ik er was, was alleen de theeschenkerij geopend.
Ik loop een rondje door de borg. Veel is er nog niet te zien, alles is gesloten en er wordt druk gewerkt om alles voor het seizoen weer gereed te hebben.
Ik loop door het Middelstummerbos naar Middelstum. Dit bos is ook weer onderdeel van het Hogeland van Staatsbosbeheer. De paden zijn nat en vies.
Middelstum
Vanuit het bos loop ik loop een stukje via een asfaltweg door Middelstum voor ik het Middelstummerbos weer inloop. Ook nu kom ik geen mens tegen. Ik loop door het bos naar de rand van het dorp. Bij het benzinestation steek ik de drukke straat over. Dit is de Delleweg. De bushalte is een klein stukje verderop.
Mijn route
Praktische informatie
Wandelroute
Het knopenrondje Middelstum staat op de website van Wandelzoekpagina.
De knooppunten zijn: 33, 30, 29, 28, 36, 34, 37, 38, 39 en 35.
De parkeerplaats bij Borg Ewsum bevindt zich tussen knooppunt 35 en 33.
De bushalte aan de Delleweg bevindt zich tussen knooppunt 29 en 28.
Afstand
Het Knopenrondje Middelstum heeft een lengte van 9 kilometer.
Start- en eindpunt
Parkeerterrein landgoed Ewsum, Oosterburen 1 in Middelstum
Bereikbaarheid
Auto
Bij Borg Ewsum is een parkeerterrein waar je je auto gratis kunt parkeren. Middelstum is via de N46 (Eemshavenweg) vanuit Groningen en Delfzijl goed bereikbaar.
Openbaar vervoer
Buslijn 61 van QBuzz stopt bij de bushalte Delleweg tussen knooppunt 29 en 28. Deze bus rijdt vanaf het Hoofdstation Groningen door Groningen en Bedum naar Middelstum en soms door naar Uithuizen v.v.
Fiets
Je fiets kun je bij Borg Ewsum of op een andere plek langs de route neerzetten.
Honden
Honden zijn op deze wandelroute toegestaan, mits aangelijnd.
Horeca
- Theeschenkerij Op Ewsum, Oosterburen 1, 9991 NB Middelstum
- Herberg In de Valk, Burchtstraat 12, 9991 AB Middelstum
- Bakkerijmuseum en theehuis Mendels, Kerkstraat 3, 9991 BL Middelstum
Overnachten
Er zijn leuke overnachtingsmogelijkheden in Middelstum en Kantens. Je vergelijkt hotels en de prijzen via Booking.com.
Wat is een knopenrondje?
Knopenrondjes zijn wandelroutes op basis van de wandelnetwerken in heel Nederland. Een Knopenrondje is van begin tot eind bewegwijzerd. Knopenrondjes zijn kant-en-klare routes. De routemaker heeft al de mooiste rondjes voor je uitgezocht.
Tijdens dit knopenrondje loop je over het Hogeland van de provincie Groningen. Op de website van Routes in Groningen staan veel meer mooie wandelroutes die je langs de mooiste stukjes de provincie Groningen leiden.
De markering van het wandelnetwerk in het veld is leidend voor de routes. Je wandelt vanaf één van de startpunten, waar je uit verschillende gemarkeerde routes kunt kiezen. Deze startpunten liggen op strategische locaties (bij stations, parkeerterreinen en/of horeca gelegenheden) waar een informatiebord (startpaneel) de rondwandelingen vanaf dat startpunt toont. Alle routes zijn in twee richtingen bewegwijzerd met duurzame routepaaltjes voorzien van een herkenbaar logo, gekleurde pijlen en keuzepuntnummers.
Heb jij wel eens een wandeling van het Wandelnetwerk Groningen gemaakt? Zo ja, waar was dat en kan je het aanbevelen?
Meer lezen
Tips voor je reis naar de provincie Groningen
