Ik liep de Podwalk Stadse Verhalen : De slag om Groningen. Groningen is in april 1945 het toneel van hevige gevechten tussen de Canadese bevrijders en de Duitse bezetters. Ik loop vanaf het station richting de Joodse wijk en de Folkingestraat, waar struikelstenen en monumenten herinneren aan gedeporteerde bewoners en volg het spoor van angst, onderdrukking en hoop langs plekken waar de Sicherheitsdienst huisde en waar verzetsstrijders zijn verhoord. Rond de Paterswoldseweg lees en hoor ik het verhaal van de Canadese bevrijders en de onverwacht felle Duitse tegenstand. Wandel en luister je mee? In deze blog lees je alles over deze mooie podwalk in de binnenstad van Groningen.
Podwalk Stadse Verhalen : De slag om Groningen
Tijdens de podwalk Stadse Verhalen wandel je door Nederlandse steden en ontdekt bijzondere verhalen. Deze podwalk is gemaakt door de makers van het geschiedenisprogramma Andere Tijden. Presentator Winfried Baijens neemt je door Nederlandse steden om plekken te ontdekken. Waarom werd Den Haag ooit de meest Indische stad van Nederland genoemd? Waarom was de wijk Katendrecht tijdens de oorlog zo’n unieke plek? Of ontdek waarom de krakersrellen van de jaren tachtig in Nijmegen zo uit de hand liepen dat er zelfs tanks werden ingezet.
Deze podwalks kun je luisteren via de gratis te downloaden NPO Start Podwalks-app.
Deze podwalk app kun je gratis downloaden in de Google Play store of de Apple store.
In de app zie je een overzicht van de locaties van de podwalks, waar ze starten, waar ze over gaan en de routes. Je kunt van elke wandeling een stukje beluisteren. Download thuis alvast de route. Je kunt thuis de route alvast luisteren op de website.
De serie Stadse Verhalen bestaat uit 10 podwalks, o.a. in Groningen.
De wandeling De slag om Groningen neemt je mee door het Groningen van april 1945. De stad was het toneel van hevige gevechten tussen Canadezen en Duitsers. De rest van Nederland was al grotendeels is bevrijd. Vanaf het station, dat wonderwel overeind bleef, loop je richting de Joodse wijk en de Folkingestraat, waar struikelstenen en monumenten herinneren aan gedeporteerde bewoners. Je volgt het spoor van angst, onderdrukking en loopt langs plekken waar de Sicherheitsdienst huisde en waar verzetsstrijders zijn verhoord. Op de Grote Markt en bij de Martinitoren zie je de hevige strijd in de binnenstad.
Bij het Noorderplantsoen en de watertoren hoor en zie je het verhaal van de Canadese bevrijders en de felle Duitse tegenstand. Groningen wordt tot het uiterste verdedigd.
Deze podwalk laat zien hoe oorlog ingrijpt in huizen, straten en levens en hoe de bevrijding soms pas komt na een bittere strijd.
Mijn podwalk Stadse Verhalen : De slag om Groningen
Ik reis met de bus vanuit mijn tijdelijke verblijfplaats in de provincie naar het hoofdstation van Groningen, het beginpunt van deze podwalk in Groningen.
Het mooie hoofdstation Groningen is een neogotisch neorenaissance gebouw van Isaac Gosschalk. Het station bestaat uit een centraal hoofdgebouw en zijvleugels. Het is een mooi gebouw en een paar jaar geleden uitgeroepen tot mooiste station van Nederland. Neem ook eens een kijkje in het hoofdgebouw en kijk omhoog naar het plafond.
Vanaf het station loop ik naar de brug naast het Groninger Museum en loop ik een stuk rechtdoor. Het station van Groningen heeft de oorlog overleefd. Vanaf het station worden Joodse bewoners uit Groningen gedeporteerd naar o.a. Kamp Westerbork en naar andere concentratiekampen.
Groningen telde door de oorlog ongeveer 3.000 Joodse inwoners. De Joden die het minder breed hadden woonden in de wijk rond de synagoge in de Folkingestraat. In deze straat staan veel Joodse winkels en bedrijven. De meeste Joden uit deze buurt zijn gedeporteerd en vermoord in de concentratiekampen. Monumenten en kunstwerken herinneren aan de Joodse inwoners. Voor de deuren liggen struikelstenen (Stolpersteine). Dit zijn kleine gedenktekens van 10 bij 10 centimeter die geplaatst zijn in de stoep voor de vroegere woonhuizen van mensen die door de nazi’s zijn verdreven. De Stolpersteine is een kunstproject van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Inmiddels zijn er meer dan 90.000 door heel Europa geplaatst. Voor nummer 7, 17, 34 en 41 aan de Folkingestraat liggen struikelstenen.
Lees meer: Stolpersteine / Struikelstenen
Aan het begin van de Folkingestraat aan de linkerkant bij het eerste huis, zie je een dichtgemetselde bronzen deur zonder klink. Deze gesloten deur staat symbool voor de geschiedenis van de Joodse bewoners van deze straat. Veel inwoners zijn tijdens de oorlog gedeporteerd.
Lees meer: Synagoge in Groningen
In de Folkingestraat zijn nog meer kunstwerken te zien:
- Galgal hamazalot (11 delen): in het midden de straat in de Folkingestraat zie je de maancyclus: elf bronzen maanvormen, van volle maan tot nieuwe maan.
- Het voorgesneden paradepaard aan de Folkingestraat 23-25. In het pand op nummer 23 huisde voor de Tweede Wereldoorlog een paardenslager. Dit wordt door dit kunstwerk aangegeven.
- Voor drie verschillende portieken aan de Folkingestraat 10, 20 en 33 zijn geëmailleerde borden gemaakt. De foto’s die hierin verwerkt zijn, zijn gevonden in het gemeentearchief. Ze zijn aan het begin van deze eeuw gemaakt op dezelfde plaats waar ze nu in de bewerking van de kunstenaar hangen. Ze fungeren als een spiegel van het verleden. Als toeschouwer word je getuige van wat zich hier afspeelde.
- Op de zijgevel van Folkingestraat 9 op 10 meter hoogte is het woord ‘weggehaald’ gefreesd. Het gemis en de leegte in de joodse en Groninger gemeenschap na de Tweede Wereldoorlog wordt hiermee benadrukt. Dit is ter nagedachtenis aan alle Joden uit de Folkingestraat die vermoord zijn.
Na de Folkingestraat sla ik rechtsaf de Vismarkt op. Het is hier, net als in de Folkingestraat, druk.
Vanaf de Vismarkt loop ik de Grote Markt op, langs het stadhuis naar wat nu het Market Hotel is. Dit was in de Tweede Wereldoorlog het beruchte Scholtenshuis. Een plek dat de bijnaam had, het voorportaal van de hel. In het Scholtenshuis is in de oorlog de Sicherheitsdienst gevestigd. Hier zijn in de oorlog verzetsmensen en andere arrestanten verhoord en gemarteld. Tijdens de bevrijding werd het Scholtenshuis door de Duitsers in brand gestoken en kapotgeschoten door de Canadezen. Nu herinnert alleen een gedenkteken in de muur bij de ingang van het hotel in de steeg aan het Scholtenshuis.
Ik loop verder de Grote Markt over naar de Martinitoren, het symbool van Groningen. De Martinitoren is een van de weinige gebouwen die gespaard is gebleven. Op 16 april 1945 hangen de Duitsers hier een witte vlag op. De Duitsers zijn gecapituleerd in Groningen.
Naast de Martinitoren staan twee monumenten uit de oorlog:
- Sint-Joris en de Draak: ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Sint-Joris staat gebogen en is vermoeid. Hij draagt een zwaard. Het is een vroeg-christelijke legende. Het symboliseert de zware overwinning op de bezetter.
- Een kleine stukje verder staat een monument op de ‘Canadian Trail’, een wandelroute vanuit het Franse Normandië naar Groningen. Deze wandelroute volgt het spoor van de Canadese bevrijders.
Vanaf de Martinitoren loop ik naar de achterkant van het Stadhuis, midden op de Grote Markt. Hier zie je nog de restanten van de zware gevechten tussen de Duitsers en Canadezen. Tegen de gevel is een Canadese tankgranaat ontploft.
De panden aan de Grote Markt zijn grotendeels verwoest tijdens de oorlog.
Groningen wordt uiteindelijk op 16 april 1945 bevrijd. In de vier dagen strijd in de Slag om Groningen zijn 43 Canadese soldaten, 110 burgers en 130 Duitsers gesneuveld. Vanuit de stad Groningen trokken de Canadezen verder de provincie in om havenstad Delfzijl te bevrijden.
Na de bevrijding ligt Groningen in puin. 270 woningen en een groot deel van de Grote Markt zijn verwoest. De stad moet worden herbouwd. Dit duurde tot 1962.
Ik loop verder de binnenstad uit via de Guldenstraat en de Zwanestraat in. Na de Zwanestraat vervolg ik mijn weg door de Turftorenstraat. Deze straat komt uit bij het water van het Hoge en Lage der Aa.
Het Hoge der A is samen met het Lage der A een straat langs de beide kanten van de A. De naam Hoge heeft te maken met de hoge kade langs de A. Dit is aan de oostzijde. De naam Lage heeft te maken met de lager gelegen westelijke oever. De hoge kade werd gebruikt voor het lossen van schepen bij hoogwater en de lage kade bij laagwater. Langs de oevers van het Hoge der A staan pakhuizen. Tijdens de Trage Tocht Groningen lag hier nog een noodbrug over het water. Deze is er niet meer. Ik loop een stukje terug en steek en de brug bij de Astraat over en loop aan het Lage der A naar het punt waar ik mijn route weer oppak. Het is slechts een klein stukje omlopen.
Ik loop langs het Reitdiep naar de Watertoren. Links van de trap zou je kogelgaten kunnen zien. Ik heb ze niet ontdekt.
Ik loop via de Herman Colleniusstraat door een plantsoen, langs de Jozef Israëlstraat naar de Abel Tasmanbrug over het Eendrachtskanaal. Hier is niet veel te zien.
In de Abel Tasmanstraat staan woningen die er tijdens de Tweede Wereldoorlog ook al stonden. De inwoners mochten tijdens de Slag om Groningen hun huizen niet verlaten. Hier werd om ieder huis, ieder kruispunt en iedere straat zwaar gevochten. Zowel de Canadezen als de Duitsers verschansten zich in de portieken met de trappen. Deze huizen staan aan de rechterkant van de straat. In de app lees je een leuke anekdote over een koffieverhaal.
Vanaf de Abel Tasmanstraat steek ik de Peizerweg over en sla linksaf. Aan het eind steek ik de Paterswoldseweg over en sla rechtsaf. Ik loop de Paterswoldseweg een eind af. Hier is hevig gevochten tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Aan de Paterswoldseweg is de Canadees Fred Butterworth de eerste Canadees die in Groningen sneuvelt. Fred rijdt met zijn tank de Paterswoldseweg op. Een Duitsers heeft zich met een anti-tankwapen in één van de portieken verschanst. Hij schiet op de tank van Fred. Fred kan niet op tijd uit de tank ontsnappen en sneuvelt. Zijn broer Stan vecht ook rond Groningen en rijdt een ogenblik later langs de brandende tank. Zijn broer is dan al overleden.
Op Paterswoldseweg nr. 188 is een gedenkteken aan de muur bevestigd. Dit is de plek waar de tank van Fred geraakt wordt.
Ik loop een stukje terug tot aan de Parkweg. Aan het eind van de Parkweg, op het rode brugwachtershuisje is een plaquette bevestigd. Hier sneuvelde een 19-jarige Canadese soldaat.
Vanaf de brug sla ik linksaf en loop via het Emmaviaduct en de Stationsweg terug naar het Stationsplein.
Dit is het einde van deze zeer interessante podwalk Stadse Verhalen : De slag om Groningen. Ik bezoek aansluitend de Synagoge in de Folkingestraat en reis na dat bezoek met de bus terug naar mijn tijdelijke verblijfplaats in de provincie.
Mijn route
Praktische informatie
Afstand
Deze Podwalk Stadse Verhalen : De slag om Groningen heeft een lengte van 5,7 kilometer.
Start- en eindpunt
Het startpunt van deze Podwalk Stadse Verhalen : De slag om Groningen is bij het Station van Groningen, Stationsplein 22 in Groningen.
Bereikbaarheid
Auto
In de stad Groningen moet je voor het parkeren van je auto betalen. Het tarief hangt af van de plek waar je je auto parkeert. Je kunt je auto parkeren op de parkeerterreinen in de binnenstad. Er zijn rond de stad meerdere P+R terreinen. Vanaf deze parkeerterreinen rijden bussen naar en van het station. In en rond het centrum zijn meerdere parkeergarages.
Openbaar vervoer
Het makkelijkst is om met de trein of bus naar Hoofdstation Groningen te reizen. Deze podwalk start en eindigt voor Hoofdstation Groningen. Het station is per bus vanuit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe goed bereikbaar. Station Groningen is per trein vanuit de provincie bereikbaar en ligt op de lijn Zwolle-Groningen en Leeuwarden-Groningen.
Fiets
Mocht je met de fiets komen, op Station Groningen is een fietsenstalling.
Honden
Honden zijn op deze route in Groningen toegestaan, mits aangelijnd.
Horeca
Onderweg kom je in Groningen veel horecagelegenheden tegen. Ik ga ze hier niet noemen, het zijn er te veel.
Overnachten
Er zijn veel overnachtingsmogelijkheden in en rond de stad Groningen.
Je vergelijkt hotels en de prijzen via Booking.com.
Wandeldatum en routebeschrijving
Deze wandeling maakte ik op 2 oktober 2026. De meest recente versie van routebeschrijving, kaartje en gps-track kun je gratis downloaden in de NPO Start Podwalks-app.
Wat is een podwalk?
Een podwalk is een gps-gestuurde audiotour. Op basis van je locatie krijg je verschillende delen van een verhaal te horen. In de podwalk praat een gids je door de wandeling heen. Wanneer je op de volgende locatie bent, gaat het verhaal verder. Je kunt het vergelijken met een audiotour in een museum. Je wordt aan de hand genomen door een gids, bij elk nieuw kruispunt/bezienswaardigheid op de route staat hij in audiovorm op je te wachten.
Het beste is om thuis (via wifi) alvast de podwalk-aflevering die je wilt gaan lopen, te downloaden.
Deze podwalks kun je luisteren via de gratis te downloaden NPO Start Podwalks-app. Neem een koptelefoon of oortjes mee als je gaat wandelen. Zorg dat je telefoon voldoende opgeladen is.
Je telefoon registreert aan de hand van gps waar je bent. Je kunt doorlopen, zonder steeds je telefoon erbij te moeten pakken. Dit stel je in door toestemming te geven om bij gebruik van de website de locatie te delen. Dit is nodig, zodat de gps ingeschakeld is.
Heb jij wel eens een Podwalk gelopen? Zo ja, waar en welke was dat en kan je het aanbevelen?
Meer lezen
Tips voor je reis naar Groningen
