Dit isย mijn verslag van de negende etappe van het Pad van de Vrijheid van Ede naar Lunteren op de Veluwe over een afstand van 13 kilometer. Het Pad van de Vrijheid heeft een lengte van 150 kilometer rond Wageningen. Ik loop het Pad van de Vrijheid om 80 jaar bevrijding te vieren. Het Pad van de Vrijheid wil de gewonnen vrijheid herdenken en vieren. Ik wandel etappe voor etappe. Veel plezier bij het lezen van en het bekijken van de fotoโs in deze blog over de negende etappe van het Pad van de Vrijheid. Wandel je mee?
Pad van de Vrijheid etappe 9 : Ede โ Lunteren
Ik reis met de bus vanaf mijn woonplaats naar Schiphol Airport. Daar blijkt dat de trein die ik wil nemen niet rijdt vanwege een seinstoring. Een half uur later dan gepland neem ik de trein naar Station Ede-Wageningen. Op Utrecht Centraal Station wordt omgeroepen dat de trein niet verder zal rijden. Ik moet hier overstappen op een andere trein naar Station Ede-Wageningen. Ik kom er uiteindelijk wel maar met veel vertraging want op Station Ede-Wageningen heb ik geen aansluiting op de bus naar bushalte Bosrand in Ede. Ik moet meer dan 20 minuten wachten op buslijn 107 van Hermes.ย
Landgoed Kernhem
Vanaf de bushalte loop ik het Edese Bos in. Hier is het heerlijk lopen.
Ik loop hier op een oude grafheuvel waar omheen een doolhof was aangelegd. Hier vermaakten zich de gasten van Huize Kernhem. Midden op het pad ligt de geheimzinnige Bloedsteen. Het verhaal gaat dat hier op landgoed Kernhem een oude, heilige plaats is, dat dateert uit de tijd van de Kelten. Het is een krachtige plaats waar rituelen en inwijdingen uitgevoerd werden. In de omgeving liggen grafheuvels uit de Bronstijd, 1500 voor Christus. De Germanen aanbaden de zonnegod Kere; in het witgeklede priesters brachten offers op een stenen altaar. Men kent die als de ‘Bloedsteen’. Het gerucht gaat, dat wanneer je hier ’s nachts met volle maan een speld insteekt, er bloed uit de steen sijpelt. Bloed van de offers die gebracht werden. De Bloedsteen lag eerder op een grafheuvel. Daar is in 1735 een doolhof op aangelegd.
Ik loop verder over de lange Doolhoflaan. Links is de ingang van de de algemene begraafplaats van Ede. Hier bevinden zicht een aantal oorlogsgraven. Deze graven liggen als je de begraafplaats oploopt aan de linkerkant. Ik vind het raar dat deze graven niet genoemd worden in de wandelgids.
Halverwege de Doolhoflaan steek ik het spoor over en loop verder over het landgoed. Ik steek de Kernhemseweg over.
Aan de overkant staat Huis Kernhem. Ik loop om het huis heen. Achter het huis bevindt zich een kruidentuin en is Pannenkoekenboerderij Kernhem gevestigd. Huis Kernhem is in gebruik als een culturele locatie waar exposities en andere evenementen worden georganiseerd. Toegang tot de exposities is gratis. Huis Kernhem was niet open toen ik hier liep.ย
Klompenpad Doesburgermolenpad
Ik loop verder en zou hier een pad naar rechts moeten nemen maar dit deel van het landgoed is afgesloten vanwege werkzaamheden. Ik raadpleeg mijn GPX en een eindje verderop ligt de doorgaande Kalverkampweg die ik kan nemen om later na ongeveer 270 meter mijn route weer op te pikken. Ik duik het bos weer in en volg hier het bord van Klompenpad Doesburgermolenpad.
Een klompenpad is een wandelpad die tussen zonsopgang en ondergang open is voor wandelaars die houden van rust en landschap. De paden lopen over particuliere grond, soms door weilanden met vee. Met de grondeigenaren zijn afspraken gemaakt over de openstelling voor wandelaars. Er zijn inmiddels 170 Klompenpaden. Klompenpaden liggen verspreid over de provincies Utrecht en Gelderland.
Ik blijf de roodbruine klompjes markeringen van het klompenpad volgen. Vanuit het bos loop ik onverhard langs het Doesburger Molenpad naar een onverhard pad door het veld met aan de linkerkant een veld met zonnebloemen.
Doesburgermolen
Aan het eind van het pad steek ik de asfaltweg over en kom na een rondje lopen om een grasveld uit bij de Doesburgermolen. Dit is een van de oudste korenmolens in Nederland. De oude molen stond er waarschijnlijk al in de jaren 1400 of 1500, en de huidige molen stamt ergens uit de jaren 1600. Het oudste deel van de molen is een โstanderdโ gemaakt van een boom. De jaarringen van deze boom zijn onderzocht en lijken gedateerd uit ongeveer 1620. De molen is niet meer in bedrijf. Volgens mij missen er toen ik er was twee wieken.ย
Doesburger Eng
Na het lezen van de informatieborden over de molen steek ik erg schuin de weg over om daar verder te gaan op de route van het Klompenpad Doesburgermolenpad. Dit is de Doesburger Engweg. Een eng is een historische akkergrond. De Doesburger Eng ligt tussen Ede en Lunteren. Onderweg zie je af en toe nog de typische opbollingen in het landschap. Deze zijn ontstaan door eeuwenlange heideplaggencultuur en bemesting waardoor de grond steeds hoger kwam te liggen. In het agrarische landschap zijn veel sporen uit het verleden terug te vinden. Langs het pad staan hoge maisplanten. Via een paar boerenlandpaden kom ik uit op de Peteweg. Na de spoorwegovergang verlaat ik het Klompenpad Doesburgermolenpad. Deze route gaat rechtdoor en ik sla linksaf de Molenweg in. Deze zandweg volg ik tot aan de Galgenbergweg.
De Eikenwal
De route komt langs een prachtig houten huis ‘De Eikenwal’. Er is geen mens te zien en ik loop het erf even op om een paar foto’s van het huis te maken. De Eikenwal komt voor in de roman ‘De donkere kamer van Damokles’ van Willem van Frederik Hermans zo lees ik in de wandelgids. Ik ken het boek van titel maar heb hem nooit gelezen. Misschien toch maar eens op mijn lange boekenlijst van nog te lezen boeken plaatsen.
Uitkijktoren De Koepel
Ik loop verder en loop via schitterende stijgende bospaden uit bij Uitkijktoren De Koepel. Uitkijktoren De Koepel is een Rijksmonument. De toren staat op de top van de Galgenberg midden in Het Luntersche Buurtbosch. De uitkijktoren staat 34 meter boven N.A.P. De toren is 22 meter hoog. De Koepel is in 1913 gebouwd en dankt zijn naam aan het ronde koperen dak. Het is een prachtige plek. Er staan picknicktafels voor degenen die uit willen rusten. De toren kun je beklimmen, ik heb het niet gedaan. De uitkijktoren is tussen 1 april en 31 oktober te beklimmen. Van april tot november vinden er concerten plaats en worden er foto-exposities gehouden.ย
Dit gebied is het middelpunt van Nederland.
Muur van Mussert
Via mooie bospaden loop ik vanaf uitkijktoren De Koepel naar Bungalowpark De Goudsberg. Heel bizar, hier staat midden op een bungalowpark en camping, de Muur van Mussert.
De muur van Mussert was in de Tweede Wereldoorlog een openbare vergaderplaats van de NSB. Mussert was de leider van de NSB. Nu rest alleen een overwoekerde muur. De muur is in 2018 een rijksmonument geworden. De nationaalsocialisten van de NSB kochten in Lunteren een stuk heidegrond van een rijke partijgenoot. Anton Mussert wilde bij de Goudsberg een โNationaal Tehuisโ voor de NSB realiseren. Dit bestond in de beginperiode uit een gebouwen waar vergaderd kon worden. Centraal bouwwerk was de Muur van Mussert, die in de jaren tussen 1936 en 1940 gebruikt werd voor beruchte Hagenspraken van de NSB. Tijdens deze jaarlijkse partijbijeenkomsten, die bedoeld waren om de eenheid in de partij te versterken, werden de NSBโers toegesproken door leiders zoals Anton Mussert en Cornelis van Geelkerken. De muur was onderdeel van het amfitheater. Voor de aanleg van het amfitheater is de Goudsberg voor een deel afgegraven. Aan de hoge kant kwam de muur met het spreekgestoelte. Deze muur was 150 meter lang, 10 meter hoog en een paar meter diep. Binnen was het kantoor van Mussert en ruimtes om bijv. de pers te ontvangen. Het symmetrische ontwerp richtte alle aandacht op het midden, het podium van Mussert. Hier op de Goudsberg zijn zes partijbeenkomsten gehouden. Bij de laatste twee, in 1939 en 1940, waren 20.000 leden aanwezig. De keus voor Lunteren was waarschijnlijk niet helemaal toevallig. Lunteren ligt centraal gelegen en op de Goudsberg werd in de middeleeuwen recht gesproken. Volgens bronnen deed deze plek daarvoor al dienst als Germaanse cultusplaats.
Het terrein werd na de oorlog door de Nederlandse staat geconfisqueerd en gebruikt door de padvinderij. De camping kwam er in de vijftiger jaren. Er waren plannen om hier een educatiecentrum over collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog te maken maar daar is niets van te zien. Ik vind het nu een urbexplek met een verschrikkelijke geschiedenis. Ik loop om het toegankelijke deel heen. Af en toe zijn er hekken, maar de sloten zijn allemaal opengebroken.
Na een bezoek aan de muur loop ik de camping over. Hier staan mooie huizen, veelal particulier bezit en ik denk permanent bewoond. Al zijn staan er op Booking.com en Micazu.nl ook huizen te huur.ย
Lunteren
Via de bosweg (Engweg) en een mooi bospad loop ik naar het eindpunt van vandaag: station Lunteren.
Vanaf Station Lunteren reis ik met de trein naar Station Ede-Wageningen en vandaar via station Utrecht Centraal Station naar Schiphol Airport. Het laatste stukje naar mijn woonplaats reis ik met de bus.ย
Conclusie over etappe 9 van het Pad van de Vrijheid van Ede naar Lunteren
Etappe 9 van het Pad van de Vrijheid is een leuke etappe met veel onverharde bos- en boerenlandpaden, landgoed Kernhem en de Doesburgermolen.
Onderweg kom ik langs een paar punten die de aandacht vragen:
- Het houten huis ‘De Eikenwal’
- Uitkijktoren De Koepel, al wordt in de wandelgids De Blije Werelt genoemd, Hier heb ik onderweg niets van gezien.
- De Muur van Mussert
Mijn route
Wandelgids
In de wandelgids over het Pad van de Vrijheid staat de route beschreven. Daarnaast bevat de wandelgids heel veel achtergrondinformatie over de Tweede Wereldoorlog en de bijna honderd markante punten langs de route. Het zijn angstige, heldhaftige en soms bizarre verhalen die de periode 1940-1945 tastbaar maken. Om de route te kunnen volgen heb je de routebeschrijving uit de wandelgids nodig. De wandelingen zijn niet gemarkeerd maar met behulp van de routebeschrijving in deze wandelgids en eventueel het GPX-bestand van je gekozen wandeling die je kunt vinden op de website van het Pad van de Vrijheid kun je niet verdwalen.
Praktische informatie
Afstand van etappe 9 van het Pad van de Vrijheid
Etappe 8 van het Pad van de Vrijheid is een route van Ede naar Lunteren. De afstand van deze negende etappe is 13 kilometer. De route loopt grotendeels over onverharde bos- en boerenlandpaden.
Bereikbaarheid van etappe 9 van het Pad van de Vrijheid
Vanaf Schiphol rijdt er een rechtstreekse trein via Utrecht Centraal Station naar Station Ede-Wageningen. Op Station Ede-Wageningen neem je buslijn 107 of 108 van Hermes naar bushalte De Bosrand in Ede. Deze bussen rijden elk slechts 1x per uur.
Vanaf Station Lunteren kun je met de trein naar Station Amersfoort Centraal of naar Station Ede-Wageningen reizen. Vandaar uit rijden er treinen naar Station Arnhem/Nijmegen en Utrecht Centraal Station en Schiphol Airport.
Horeca onderweg
In Ede en Lunteren zijn genoeg horecagelegenheden. Hiervoor moet je wel van de route afwijken.
Een leuke plek onderweg is Pannenkoekenboerderij Kernhem.
Honden
Honden zijn verboden op particuliere delen van het Klompenpad om verstoring van vee en wild te voorkomen. Dit is aangegeven op de openstellingsborden aan het begin van het particuliere terrein.
Overnachten onderweg
In Ede en Lunteren en omgeving zijn verschillende accommodaties waar je kunt overnachten. Je loopt tijdens deze etappe over Bungalowpark De Goudsberg in Lunteren. Deze bungalows op het privรฉ bungalowpark zijn particulier bezit maar af en toe kun je als toerist een van deze bungalows huren. Dit kan via Booking.com en Micazu.nl.
Onderweg zijn er ook genoeg natuurhuisjes in Ede en Lunteren en omgeving te boeken waar je in de natuur kunt uitrusten van je wandeling. De natuurhuisjes liggen vaak diep verscholen in de bossen.
Pad van de Vrijheid : overzicht etappes
Het Pad van de Vrijheid is een mooie wandelroute van ongeveer 155 kilometer rondom Wageningen. Het Pad van de Vrijheid telt 13 etappes. Je loopt over de beboste hellingen van de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe, en door de afwisselende landschappen van de Betuwe en de Gelderse Vallei.
Deze indrukwekkende wandelroute biedt jou de mogelijkheid om al wandelend, vrijheid te herdenken, te beseffen en te beleven. In 2025 vieren we 80 jaar bevrijding, iets wat niet vanzelfsprekend is.
In de wandelgids staat heel veel aan achtergrondinformatie over de Tweede Wereldoorlog en bijna honderd markante punten langs de route die de angstige, heldhaftige en soms bizarre verhalen die de periode 1940-1945 tastbaar maken.
De volledige route van het Pad van de Vrijheid staat op de website van Pad van de Vrijheid. Ik volg het Pad van de Vrijheid vanย deย wandelgidsย en vooral ook via deย GPS op mijn telefoon. Er zijn GEEN markeringen onderweg. Er is per etappe een podcast gemaakt. Deze kun je vinden op de website vanย Pad van de Vrijheid.
Heb jij wel eens een etappe van het Pad van de Vrijheid gelopen? Wat vond je er van? Heb je een andere aanbeveling voor een lange-afstandswandeling?
Meer lezen
- Pad van de Vrijheid etappe 1 : Wageningen โ Rhenen
- Pad van de Vrijheid etappe 2 : Rhenen โ Opheusden
- Pad van de Vrijheid etappe 3 : Opheusden โ Herveld
- Pad van de Vrijheid etappe 4 : Herveld โ Valburg
- Pad van de Vrijheid etappe 5 : Valburg โ Driel
- Pad van de Vrijheid etappe 6 : Driel โ Oosterbeek
- Pad van de Vrijheid etappe 7 : Oosterbeek
- Pad van de Vrijheid etappe 8 : Oosterbeek โ Ede
- Wandelgids โPad van de Vrijheid’
- Pad van de Vrijheid
- Pad van de Vrijheid
Tips voor je reis naar de provincie Gelderland
