Wandelroute : Staal en strand en duinen in Wijk aan Zee

Ik liep in december 2021 deze wandelroute van Wandelnetwerk Noord-Holland, het ommetje van de maand februari 2019 op de website van Wandelnetwerk Noord-Holland. In het Ommetje van de maand nemen wandelverslaggevers je mee over de mooiste wandelroutes van Noord-Holland.

Wijk aan Zee

Aangekomen bij de bushalte aan de Zeecroft in Wijk aan Zee is het even oriënteren waar ik ben en kijk ik op mijn app waar het eerste knooppunt van deze wandelroute in Wijk aan Zee zich bevindt. Ik steek de (drukke) straat over en loop om een weiland met paarden heen naar knooppunt 40. Vanaf hier is het een klein stukje lopen naar het volgende knooppunt 41 aan het Julianaplein. Dit knooppunt ligt precies achter de bushalte. Op het Julianaplein staat de uit 1420 stammende en vele aanslagen overlevende Dorpskerk (nu Hervormde kerk). Er om heen liggen graven en volgens een bordje aan het toegangshek ligt er ook een oorlogsgraf van het Gemenebest. Voor de kerk staat tussen hekken een kerstboom. Geeft een mooi plaatje, de kerstboom met daarachter de kerk.

Wijk aan Zee is vooral bekend vanwege de enorme milieuvervuilende fabriek van Tata Steel. Tijdens deze wandeling zijn de rookpluimen dan ook van alle kanten te zien. Wijk aan Zee is een kustplaats dat valt onder gemeente Beverwijk. Met de bus ben je ook binnen een half uur in het centrum van Wijk aan Zee. Wijk aan Zee is een badplaats aan de Noordzee met 2.175 inwoners. Wijk aan Zee heeft het breedste strand van Nederland. Hier kun je heel goed (kite)surfen. Aan en rond het strand zijn veel hotels en strandtenten te vinden.

Wijk aan Zee heeft een prachtig duingebied waar je heerlijk kunt wandelen en/of fietsen. In de duinen liggen nog een paar bunkers die overgebleven zijn van de Atlantikwall, een verdedigingslinie die tussen 1940 en 1944 gebouwd door de Duitse bezetters. Aan de Bosweg ligt het beeldenpark ‘Een Zee van Staal’ een park met 14 kunstwerken dat je gratis kunt bezoeken.

In het centrum zijn veel horecagelegenheden en winkels. Het centrum wordt gevormd door de laat-gotische Dorpskerk uit 1420. Een eindje verderop staat de Rooms Katholieke Sint Odulphuskerk. De kerktorens van beide kerken geven Wijk aan Zee een karakteristiek uiterlijk.

Ik loop om de kerk heen en door via de Zwaanstraat. Dit is in de zomer denk ik een drukke straat, nu is er niets te beleven. De horecazaken zijn dicht en ook de hotels zien er uitgestorven uit. Het toeristenseizoen is voorbij. Aan de linkerkant op de hoek met de Van Ogtropweg staat het oorlogsmonument van Wijk aan Zee.

Mijn route gaat verder door de Zwaanstraat richting het strand. Ik passeer knooppunt 42 (en een trap naar bunkers, ik kan bijna het bijna niet weerstaan om hier naar boven te lopen om de bunkers te bekijken, maar mijn route is al lang genoeg). Ik hoop onderweg nog een paar bunkers tegen te komen. Aan het eind van de Zwaanstraat, net voor de strandopgang staat knooppunt 49. Bij dit knooppunt zijn ook een aantal kunstwerken te bewonderen, zoals het kunstwerk Fisch dat centraal staat voor al het afval dat door de mens in de natuur terecht komt. Het kunstwerk is gemaakt van strand en industrieel afval en restmaterialen van bedrijven uit de regio.

Er tegenover staat een tetraëder. Tetraëders zijn strandversperringen die in de Tweede Wereldoorlog in grote getale op de laagwaterlijn geplaatst zijn. Het was een onderdeel van de Atlantikwall.

Het strand

Bij knooppunt 49 loop ik het strand op en sla linksaf. Wat direct opvalt is dat er met grof geschut werkzaamheden worden uitgevoerd op het strand. Later begrijp ik dat hier ondergrondse elektriciteitskabels voor windmolens op zee aangelegd worden. De route gaat richting het Vliegerpad. Omdat er bijna geen wind staat, zijn er geen surfers en kitesurfers op het strand, wel veel hardlopers en wandelaars, al dan niet met de hond. Het is droog maar zwaarbewolkt weer, heerlijk wandelweer.

In de duinen staan een aantal windmolens. Het is me nooit echt opgevallen maar nu ik vlakbij loop, merk ik hoeveel geluid een windmolen geeft. Ik loop door het zand over het strand naar het Vliegerpad. Deze strandopgang blijkt vanwege de werkzaamheden afgesloten te zijn.

Ik moet doorlopen naar de volgende strandopgang: het Kitesurfpad.

Naast een strandtent is een bunker. Deze ligt iets van het pad af maar ik ben nieuwsgierig dus ik moet even kijken.

Aan het eind van het Kitesurfpad kom ik uit op de Reyndersweg en loop ik het stuk terug wat niet in de officiële route staat. Langs de kant van het wandelpad ter hoogte van strandopgang Vliegerpad staat knooppuntenpaaltje 51. Nummer 50 is niet bereikbaar vanwege de werkzaamheden. Aan de andere kant staat een hek en zie je de rokende Tata Steel fabrieken.

Beeldenpark 'Een Zee van Staal'

Tussen knooppunt 51 en 48 loop je door het beeldenpark ‘Een Zee van Staal’. Een plek waar ik een paar maanden geleden ook geweest ben, maar veel ter kort. Ik heb toen niet alle 14 kunstwerken gezien. In 1999 kregen elf beeldhouwers uit elf Europese landen de opdracht om het gebied te transformeren tot een beeldenpark. Het thema werd ‘Een Zee van Staal’. Een eis was dat de beelden van staal moesten zijn. Het materiaal en de werkruimte zijn beschikbaar gesteld door Tata Steel, toen nog staalfabriek Hoogovens. Later zijn er nog 3 beelden bijgeplaatst. De kunstwerken liggen of staan tussen helmgras, bramenstruiken en zeldzame plantensoorten met op de achtergrond de rookpluimen van de naastgelegen staalfabriek van Tata Steel. Beeldende kunst samen met industrie en natuur. De entree is gratis. De kunstwerken zijn:

The Messenger van Ales Vesely
Geen titel van Nico Betjes
Angel XXIX, Home and Tea van Colin Foster
Geen titel van Niko de Wit
Die leeren Augen der Sprachlosigkeit van Karl-Heinz Langowsky
Au delà des Vagues van José Rault
Esperanza van Antonio Sobrino Sampedro & Mercedes Cano Redondo
White Rhythm van Robert S. Erskine
Thalassa apo atsali van Apostolos Fanakidis
Insh’Allah van Paul Schöbel
Playing Waves van Jaak Soans
La Casa di Mare van Luciano Dionisi
Corus: Arie, Piet, Loes, Henk en Ludwig van Herbert Nouwens
De Poort van Rudi van de Wint

Ik loop hier een tijdje rond om alle kunstwerken te zien en te fotograferen.

Lees meer: Beeldenpark ‘Een Zee van Staal’ in Wijk aan Zee.

Via De Poort loop ik weer naar buiten. Ik volg de doorgaande Bosweg naar links.

Als ik doorloop naar knooppunt 48 zie ik aan de overkant op een duin een aantal Schotse hooglanders staan. Je kunt hier door een hek het duin op, maar omdat dat deze dieren hier lopen en mijn route anders loopt, laat dit maar even achterwege. Ik heb geen zin in een confrontatie met de hoorns van deze dieren. Gelukkig kan ik met mijn fotocamera die ik sinds september 2021 gebruik een heel eind inzoomen waar ik toch mooie foto’s heb van de Schotse hooglanders. Vogels pikken de beestjes uit de vacht van de hooglanders.

Duingebied

Bij knooppunt 47 loop ik een trap op. Vanaf de trap heb ik een mooi zicht op de Schotse hooglanders aan de overkant. Bovenaan de trap is er mooi uitzicht over het centrum van Wijk aan Zee. Via duinpaden loop ik langs de rijke vegetatie van het duingebied. Ik beklim het Paasduin. Ook hier weer een mooi uitzicht over over Wijk aan Zee en het hoogoventerrein.

Door de duinen loop ik door naar knooppunt 46 en door naar knooppunt 45. Voor knooppunt 45 zie ik weer een bunker en een tetraëder, een strandversperring die in de Tweede Wereldoorlog in grote getale op de laagwaterlijn geplaatst zijn. Het was een onderdeel van de Atlantikwall.

Net voorbij knooppunt 45 staat een lunet. Dit is een granieten paal aan de voet van een wal. Deze lunetten waren in de tijd van Napoleon een bescherming rond Beverwijk. Er staan nog een aantal betonnen resten. Hier wordt door de terreinbeheerders hard gewerkt, want er rijdt een tractor rond en ik zie overal sporen. Mocht je dit stuk naar knooppunt 44 willen overslaan (je mist wel een meertje), kun je vanaf knooppunt 45 naar links lopen in plaats van rechtdoor. Het is dan maar een klein stukje. Vanaf knooppunt 44 is het routepaaltje van knooppunt 45 te zien, anders om niet, want routepaaltje 44 staat in een bocht. Ik loop van via het open veld met de lunet en langs met meer naar knooppunt 44. Veel bijzonders is er niet te zien.

Na knooppunt 44 loop ik nog een klein stukje door het duingebied en ben dan terug op de Julianaweg, bij het weiland met de paarden. De route gaat hier om het weiland heen, tot aan de overkant. Dit is knooppunt 43.

Noordhollands Duinreservaat

Ik sla hier rechtsaf richting het Noordhollands Duinreservaat, een 5.300 hectare groot natuurgebied dat zich uitstrekt tot de Schoorlse Duinen. Via de Meeuwenweg loop ik het natuurgebied in. Ook hier zijn weer werkzaamheden. Ik koop mijn verplichte duinkaart en loop verder tot knooppunt 91.

Het Noordhollands Duinreservaat heeft een oppervlakte van 5.300 hectare. Het duinreservaat is één van de grootste natuurgebieden in Nederland. Het gebied omvat duinen, strand, binnenduinrandbossen met veel reliëf en enkele kleinere natuurgebieden. Het gebied strekt zich uit van de terreinen van Tata Steel tot de Schoorlse Duinen. Het gebied is ongeveer 20 kilometer lang en gemiddeld 2,5 kilometer breed. Een toegangskaart is verplicht in dit deel van de duinen. Een duinkaart kost € 2,– per dag voor personen ouder dan 18 jaar. Honden zijn aangelijnd toegestaan. PWN (Provinciaal Waterleidingbedrijf van Noord-Holland) beheert het Noordhollands Duinreservaat in opdracht van de Provincie Noord-Holland. PWN zorgt voor schoon drinkwater en het onderhouden van duingebieden in Noord-Holland. PWN beheert meer dan 7.500 hectare natuurgebied tussen Zandvoort en Bergen: het Noordhollands Duinreservaat, het Nationaal Park Zuid-Kennemerland en landgoed Marquette in Heemskerk.

Hier loop ik via een klaphekje het duinreservaat in. Overal liggen koeienvlaaien. Wat blijkt, een eindje verderop liggen en staan een aantal Schotse hooglanders. Ook nu heb ik geluk en hoef ik hier niet langs. Ik blijf op gepaste afstand mijn foto’s maken.

Het is hier rustig met wandelaars. Mijn route gaat door een bosrijk deel van het gebied. Onderweg kom ik geen hooglanders meer tegen, wel hun uitwerpselen. Het stuk door het natuurreservaat had van mij wel iets langer mogen zijn, want al snel ben ik bij revalidatiecentrum Heliomare. Heliomare werd gesticht voor tbc-lijders die hier in de schone lucht zouden kunnen genezen. Heel ironisch met de vervuilende fabrieken van Tata Steel om de hoek. Het deel om Heliomare heen is niet het mooiste stukje van deze wandelroute. Via de Relweg en langs een paar hotels loop ik de duinen weer in.

Duinen

Ik loop via het Zeepad parallel aan het strand en de zee door de duinen naar knooppunt 49. Onderweg is niet veel te zien.

Net als eerder op de dag is er op het strand bijna niemand te zien. Ik loop langs het kunstwerk Abri, een gekantelde stalen schelp waarin je het ruizen van de zee en branding hoort. Aan het eind van het pad ben ik terug op een punt waar ik eerder ben geweest, knooppunt 49 bij de kunstwerken.

Terug in Wijk aan Zee

Ik loop langs knooppunt 42 en 41 naar de Dorpskerk. Omdat ik nog even tijd heb voordat de bus gaat, loop ik het kerkhof op, omdat ik het graf van oorlogsgraf van het Gemenebest wil zien. Deze ligt aan de linkerkant als je aan de achterkant het kerkterrein op loopt.

Ook loop ik nog naar de andere kerk waar ik de kerktoren steeds zag. Dit is de Rooms Katholieke Sint Odulphuskerk. Om mijn route helemaal af te maken loop ik nog naar knooppunt 40 en dan weer terug naar het Julianaplein waar ik een paar minuten moet wachten op de bus.

Met de buslijn 78 reis ik vanaf het Julianaplein via Beverwijk en Haarlem naar huis.

Mijn route

Praktische informatie

Wandelroute

Deze wandelroute Staal en strand en duinen in Wijk aan Zee staat op de website van Wandelnetwerk Noord-Holland. Ik vond het ook heel handig om de app van Wandelnetwerk Noord-Holland te gebruiken. Zo kon ik precies zien of ik de juiste route nam.

De knooppunten zijn: 40, 41, 42, 49, 50, 51, 48, 47, 46, 45, 44, 43, 91, 49, 42, 41 en 40.

Deze knooppunten staan soms dicht op elkaar en soms ook niet en om je scherp te houden moet je onderweg verschillende kleuren pijlen volgen:
Tussen de knooppunten: 40, 41, 42, 49, 50, 51, 48 en 47 volg je de blauwe pijlen.
Tussen de knooppunten 47, 46, 45, 44 en 43 volg je de paarse pijlen.
En tussen knooppunten 43, 91, 49, 42, 41 en 40 volg je de oranje pijlen.

Afstand

De wandelroute Staal en strand en duinen in Wijk aan Zee heeft een lengte van 6,67 kilometer. Ik liep meer kilometers, omdat soms wat omgelopen ben voor het maken van foto’s en het Beeldenpark ‘Een Zee van Staal’ heb bezocht. Ook moest ik een stuk omlopen. De strandafslag naar knooppunt 50 is nl. niet bereikbaar door werkzaamheden. Er worden ondergrondse elektriciteitskabels aangelegd voor windmolens op zee. Voor het aanvoeren van materiaal en machines wordt de strandafslag Vliegerpad gebruikt. Je moet een stukje doorlopen naar het Kitesurfpad en dan teruglopen via de Reyndersweg. Daar zie je wel knooppunt 51 maar geen 50 want daar kun en mag je komen.

Bereikbaarheid

Het beginpunt is Zeecroft in Wijk aan Zee. De parkeerplaatsen liggen ook aan de Zeecroft en rondom het Julianaplein.

Ik ben met buslijn 73 vanuit Haarlem naar Beverwijk Station gereisd en heb daar buslijn 75 van Connexxion genomen naar bushalte Wijk aan Zee, bushalte Zeecroft. Vanaf deze bushalte is het een klein stukje lopen naar het beginpunt, knooppunt 40. Je kunt ook uitstappen bij de volgende bushalte Julianaplein en dan een stukje teruglopen. Wijk aan Zee is ook per bus bereikbaar met buslijn 78 van Connexxion. Zowel buslijn 78 als 75 tussen Beverwijk en Wijk aan Zee v.v. rijden slechts 1x per uur.

Je kunt het deel tussen Haarlem en Beverwijk ook per trein afleggen. Maar ik heb nog een goedkope buskaart waardoor ik het hele traject, heen en terug, met de bus afleg.

Honden

Honden zijn op delen van deze wandelroute aangelijnd toegestaan.

Horeca

In Wijk aan Zee zijn heel veel horecagelegenheden. Langs het strand zijn veel strandtenten. Toen ik er was, was het qua horeca uitgestorven. Ik weet niet of dit vanwege de coronacrisis komt of de tijd van het jaar. Maar qua horeca was het doods in het dorp. Ook bij de strandtenten was er weinig leven in de brouwerij. Ik denk dat het in de zomer en met mooi weer wel anders is.

Overnachten

Er zijn een paar overnachtingsmogelijkheden in Wijk aan Zee. Wil je liever in bijv. Beverwijk, Velsen-Zuid, Velsen-Noord of IJmuiden overnachten, ook daar zijn mogelijkheden. Alle hotels en de prijzen via Booking.com.

Je kunt ook een natuurhuisje in Wijk aan Zee, Velsen-Zuid, Velsen-Noord, in Beverwijk of in IJmuiden boeken waar je in de natuur kunt uitrusten van je wandeling en later de rest van de mooie omgeving kunt verkennen.

Wandelnetwerk Noord-Holland

De website van Wandelnetwerk Noord-Holland bied je de keuze uit bestaande routes of het maken van je eigen route. Dit kan met behulp van de routeplanner. De gratis routekaarten download en/of print je vanaf de website.

De markering van het wandelnetwerk in het veld is leidend voor de routes. Je wandelt vanaf één van de startpunten, waar je uit verschillende gemarkeerde routes kunt kiezen. Deze startpunten liggen op strategische locaties (bij stations, parkeerterreinen en/of horeca gelegenheden) waar een informatiebord (startpaneel) de rondwandelingen vanaf dat startpunt toont. Alle routes zijn in twee richtingen bewegwijzerd met duurzame routepaaltjes voorzien van een herkenbaar logo, gekleurde pijlen en keuzepuntnummers.

Wandelnetwerk Noord-Holland wordt beheerd door Recreatie Noord-Holland en Recreatieschap West-Friesland en in samenwerking met verschillende terreinbeheerders.

Heb jij wel eens een wandeling van het Wandelnetwerk Noord-Holland gemaakt? Zo ja, waar was dat en kan je het aanbevelen?