Wandelen in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Amsterdamse Waterleidingduinen

De Amsterdamse Waterleidingduinen is het waterwinningsgebied voor Amsterdam. Het water uit de Rijn wordt door grote buizen naar de Amsterdamse Waterleidingduinen gevoerd. In de Amsterdamse Waterleidingduinen stroomt het water in een verdeelvijver en zakt het langzaam in de duinbodem. Na 3 maanden is het water door het duin gezuiverd en vloeit het heldere water in de kanalen. Op het filterterrein van de Amsterdamse Waterleidingduinen wordt het water tot drinkwater gemaakt. Het infiltratiegebied bestaat uit 40 geulen van totaal 25 kilometer. Tweederde van de stad Amsterdam wordt voorzien van drinkwater uit de Amsterdamse Waterleidingduinen. De Amsterdamse Waterleidingduinen is het oudste waterwinningsgebied van Nederland. Al sinds 1853 vindt hier de waterzuivering plaats.

Eigenaar van de Amsterdamse Waterleidingduinen is de gemeente Amsterdam. Het gebied ligt dan wel grotendeels in de gemeenten Zandvoort en Noordwijk en een deel in de gemeente Bloemendaal. Waternet is de beheerder van de Amsterdamse Waterleidingduinen. Waternet zuivert ieder jaar ongeveer 700 miljoen kubieke meter water.

Ligging van de Amsterdamse Waterleidingduinen

De Amsterdamse Waterleidingduinen is 3.400 hectare groot, ongeveer 5 kilometer breed en 10 kilometer lang en ligt tussen Zandvoort, Aerdenhout, De Zilk en Noordwijk op de grens van Noord-Holland en Zuid-Holland.

Flora & fauna in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Het gebied kent een afwisselend landschap met oude stuifduinen in de buitenduinen, grote valleien in het middenduin en rest van oude loopduinen in het oosten van het gebied. Hier leven damherten, vossen, vleermuizen, zandhagedissen, vele vogelsoorten, insecten en konijnen. De vegetatie van de Amsterdamse Waterleidingduinen bestaat uit bos, stuifzand, moerassige en vochtige valleien en droge vlakten.

Damherten kom je overal tegen in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Al is het de laatste jaren wel minder. Dit komt omdat er er de laatste jaren veel damherten zijn afgeschoten omdat het er veel werden. Er leven ook vossen in het gebied. In een poging om ze minder tam te maken zijn er in het voorjaar leefgebieden gesloten voor bezoekers. De vossen werden te tam omdat ze gevoerd werden om maar de beste foto’s te maken. Ik heb tijdens mijn bezoeken veel vossen gezien en elk jaar is het weer afwachten waar ze hun holen hebben gemaakt om hun jongen te krijgen. Ik ben er ook vaak geweest dat bij een hol wel erg druk werd. Het leukste zijn de spontane ontmoetingen onderweg in het veld.

Andere dieren die je kunt spotten zijn boomkikkers (al heb ik die de laatste jaren ook niet meer kunnen vinden), zandhagedissen, vogels (waaronder de ijsvogel en de wilde zwaan), libellen en vlinders.

Bijzonder is ook de zonnedauw, een vleesetend plantje dat door een glinsterende, kleverige substantie aan zijn tentakeltjes insecten lokt, vangt en verteert. De prooi dient om de zonnedauw te voorzien van voedingsstoffen die vrijwel afwezig zijn in de bodem waar de planten leven. Zonnedauw vind je in moerasachtige gebieden.

Wandelroutes

Er zijn tal van mogelijkheden vanaf alle vier de ingangen van de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Elke ingang heeft twee eigen uitgezette en bewegwijzerde routepaaltjes met elk hun eigen kleur.

Vanaf ingang Panneland kun je de rode en blauwe route lopen. De rode route is 3,8 kilometer lang en de blauwe route heeft een lengte van 8 kilometer.
Vanaf ingang Oase kun je de gele route van 4 kilometer en de oranje route van 7 kilometer lopen.
Vanaf ingang Zandvoortselaan kun je de witte route van 4 kilometer en de groene route van 7 kilometer lopen.
Vanaf ingang De Zilk zijn kun je de paarse route van 5 kilometer en de zwarte route van 9 kilometer lopen.

Naast deze acht bewegwijzerde routes heeft Waternet verschillende wandelroutes op de website geplaatst en ook op Wandelzoekpagina staan leuke wandelingen.

Een paar van deze wandelingen heb ik al gemaakt. De links staan bij de betreffende wandeling.

Ingang Zandvoort

Witte paaltjesroute Zandvoortselaan: een wandeling van 3,8 kilometer langs de Rozenberg, langs de Vlooienhoek, het bunkerdorp en de brug over het Noordoosterkanaal.
Groene paaltjesroute Zandvoortselaan: een wandeling van 6,7 kilometer door een bosgedeelte met afwisselend loof- en naaldhout, langs de Tonneblink, een van de hoogste duintoppen in dit gebied, naar de Houtpoort, over het Van der Vlietkanaal, door een vrij open duinlandschap in de richting van het Renbaanveld en verder door naar ingang Zandvoortselaan.
Bunkerroute: een wandeling van 5 kilometer langs een verschillende van de ongeveer 400 bunkers. Lees meer: Bunkerroute in de Amsterdamse Waterleidingduinen
Belevingsroute Zandvoortselaan Groot: een wandeling van 7 kilometer die ook geschikt is voor rolstoelgebruikers met een uitzichtpunt over de Zuidduinen, langs het Brederodepad en het Tilanuspad, langs het Huis van het Wester en langs het Renbaanveld en terug naar ingang Zandvoortselaan.
Belevingsroute Zandvoortselaan Klein: een wandeling van 3 kilometer is rolstoelvriendelijk en gaat over de klinkerweg langs de noordelijke punt van het infiltratiegebied naar het Renbaanveld v.v.
Trage Tocht Zandvoort: een wandeling van 13 kilometer over de Rozenberg en Appelenberg, via Bezoekerscentrum Oase/Oranjekom naar Panneland, het Eiland van Rolvers via Middenveld terug naar ingang Zandvoort. De naam is misleidend want je komt niet in Zandvoort. Ik heb deze wandeling dan ook Trage Tocht Amsterdamse Waterleidingduinen genoemd in mijn blog.
Groene Wissel 7: Zandvoort aan Zee 1: een wandeling van 16 kilometer door het rustige noordelijke deel van de Amsterdamse Waterleidingduinen langs een uitgestrekt duinmeer met een grote aalscholverkolonie en door open duingebieden worden afgewisseld met stille bossen.
Groene Wissel 582: Zandvoort aan Zee 2: een wandeling van 6 kilometer vanaf Station Zandvoort door het duin- en bosgebied van de Amsterdamse Waterleidingduinen over de allerstilste paden (waar geen andere wandelroutes komen).
Roots wandeling in de Amsterdamse Waterleidingduinen: een wandeling van 11 kilometer langs het Noordoosterkanaal en over het Middenveld.

In het verleden stonden er veel meer wandelingen op de website van Waternet. Helaas zijn deze niet meer terug te vinden (mocht iemand de GPX bestanden en/of de routebeschrijving hebben, zou ik hem graag willen ontvangen per e-mail), zoals:

Duinverhalenwandeling vanaf Ingang Zandvoortselaan: een wandeling van 7 kilometer

Ingang Oase

Oranje paaltjesroute Oranjekom: een wandeling van 7,1 kilometer langs de plaats waar het voorgezuiverde water uit het Lekkanaal het gebied binnen stroomt, langs een watervalletje en door een naaldbos, de Schulpendam, door het Pietjes Zwarteveld, langs het Vliegermonument en en via het Vogeleiland en het Museumduin ben je weer terug bij ingang Oranjekom/Oase. Lees meer: De oranje wandelroute Oranjekom vanaf ingang Oase in de Amsterdamse Waterleidingduinen
Gele paaltjesroute Oranjekom: een wandeling van 3,7 kilometer over een smalle brug tussen de Oranjekom en het Noordoosterkanaal, door het naald- en loofbos, langs het Museumduin via Duivendrift naar de uitgang. Lees meer: De gele wandelroute vanaf ingang Oase in de Amsterdamse Waterleidingduinen
Duinverhalenwandeling vanaf ingang Oase/Oranjekom: een historische wandeling van 7,1 kilometer is met een kijkje op het leven van vroeger. Je passeert o.a. het Vinkershuisje, restanten van teelhoeken en het jachthuisje Schuil en Rust. Aan de hand van de duinverhalen route ontdek je de geschiedenis van de duinen. Deze route komt langs de Vinkenbaan, Beukenlaan, Kijklaan en Museumduin. Deze route staat helaas niet meer op de website van Waternet. Lees meer: Duinverhalenwandeling in de Amsterdamse Waterleidingduinen vanaf ingang Oranjekom/Oase.
Belevingsroute: deze wandeling van 5 kilometer gaat over de Beukenlaan, voor een deel over onverharde paden en heeft een aantal hellinkjes. Onderweg valt veel te zien en te genieten van de drinkwaternatuur.
Rondje Duin: een wandeling van 30 kilometer aan de randen van de Amsterdamse Waterleidingduinen langs alle vier ingangen.
Waterwandeling: een wandeling van 3,5 kilometer vanaf bezoekerscentrum De Oranjekom langs het pompgebouw, het historisch bemalingsgebouw, langs de verdeelvijver langs een waterval, langs het Sprenkelkanaal en het Noordoosterkanaal terug naar verzamelvijver de Oranjekom en het bezoekerscentrum.
Verbindingsroute AWD met Leyduin-Woestduin: deze wandeling van 13 kilometer wandeling verbindt de Amsterdamse Waterleidingduinen met het gebied Leyduin-Woestduin.
Groene Wissel 5: Vogelenzang 1: een wandeling van 11 kilometer langs landgoederen Vogelenzang, Vinkenduin, Oud-Woestduin en Leyduin. Lees ook: Groene Wissel Vogelenzang : Waterleidingduinen en Landgoederen
Bergwandeling Vogelenzang: een wandeling van 8 kilometer over zandwegen, onderhoudspaden, langs kanalen en over ongebaand terrein.
Podwalk Duin & Dorst: vanaf 29 april 2026 kun je deze podwalk van drie kilometer lopen. De wandeling gaat langs verschillende punten in de Amsterdamse Waterleidingduinen, het unieke natuurgebied waar dagelijks wordt gewerkt aan de productie van schoon en betrouwbaar drinkwater.

Tientjesroute: een wandeling van 10 kilometer door dichte bossen, open vlaktes, zandduinen en langs heldere beekjes. Deze wandeling gaat het grootste gedeelte over onverharde paden.
Grasduinen route: een wandeling van 12,2 kilometer door een landschap met afwisselend loof-en naaldhout, open duin, waterlopen, duintoppen en mooie uitzichten.
Touractief route: een wandeling van 10 kilometer
Routewerk route: een wandeling van 8 kilometer

Ingang Panneland

Rode paaltjesroute Panneland: Een wandeling van 3,8 kilometer gaat langs de Graaflandsebergen, via het Zegveld met zijn vele meidoorns, langs de kop van het Oosterkanaal terug naar ingang Panneland. Lees meer: De rode wandelroute vanaf ingang Panneland in de Amsterdamse Waterleidingduinen
Blauwe paaltjesroute Panneland: een wandeling van 7 kilometer langs de Pannelanderveldjes waar ooit een duinboerderij stond, door een heuvelachtig terrein naar de Ome Janneberg, het Vogelenveld, het Oosterkanaal in de richting van de bollenvelden en langs het grensraster waarachter het landgoed Huis te Vogelenzang ligt.
Rootswandeling vanaf ingang Panneland: een wandeling van 11 kilometer langs voorraad- en toevoerkanalen en kenmerkend duinlandschap. Deze route is gemaakt door het blad Roots in samenwerking met Waternet en staat helaas niet meer op de website van Waternet. Lees meer: Roots wandeling in de Amsterdamse Waterleidingduinen vanaf ingang Panneland
Trage Tocht Vogelenzang: een wandeling van 15 kilometer over de ‘steppe’ van het Zwarteveld, het Middenveld en het Zandvoortervlakje, over de Pollenberg en over Buitenplaats Leyduin.
Groene Wissel 427: Vogelenzang 2: een wandeling van 12 kilometer over zelden door wandelaars belopen wild- en struinpaadjes.

Libellenroute: een wandeling van 8 kilometer langs verschillende poelen en kanalen waar veel libellen in het kwelwater zitten. Je loopt langs duingebied Astrids Driftje en het Zwarteveldkanaal.
Wintergastenwandeling in de Amsterdamse Waterleidingduinen vanaf ingang Panneland

Ingang De Zilk

Zwarte paaltjesroute De Zilk: een wandeling van 9,1 kilometer via de eeuwenlang begraasde kopjesduinen, oude percelen met eiken hakhout en de Roggepan, langs het grensraster met het Zweefvliegveld, langs het Grote Vlak en het Haasveld terug naar ingang De Zilk. Lees meer: De zwarte wandelroute vanaf ingang De Zilk in de Amsterdamse Waterleidingduinen
Paarse paaltjesroute De Zilk: een wandeling van 4,8 kilometer via het Starrenbroek naar het Puntbergje, dwars door het duinlandschap en via de brug over het Oosterkanaal wandel je terug naar ingang De Zilk.
Trage Tocht De Zilk: een wandeling van 16 kilometer over het Paardenkerkhof, Haasveld en waterleidingkanalen, het zweefvliegterrein op het Langeveld, de Van Limburg Stirumvallei en het Vogelenveld.
Groene Wissel De Zilk: een wandeling van 19 kilometer over supersmalle paadjes, door vochtige duinvalleien, over soms mulle zandpaden en gaat een klein stukje bijna padloos struinen.
Nederlandse Kustpad etappe 5: deze wandeling van 21,5 kilometer is een etappe van het Nederlands Kustpad. Deze etappe begint in De Zilk en eindigt in Haarlem.

Duinverhalenwandeling vanaf ingang De Zilk: een wandeling van 8 kilometer

Op Komoot staan ook veel wandelroutes door de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Kaart met mijn wandelingen

Overige informatie

Ingangen

De Amsterdamse Waterleidingduinen heeft vier hoofdingangen.

Ingang Panneland, Vogelenzangseduinenweg 2 in Vogelenzang
Ingang Oase, Eerste Leijweg 2 in Vogelenzang
Ingang Zandvoortselaan, Zandvoortselaan 130 in Zandvoort
Ingang De Zilk, Joppeweg 1 in De Zilk

Elke ingang heeft twee eigen uitgezette en bewegwijzerde routepaaltjes met elk hun eigen kleur.

Openingstijden

De Amsterdamse Waterleidingduinen is dagelijks geopend van zonsopgang tot zonsondergang. Bij de ingangen hangen papieren met de exacte openingstijden en sluitingstijden.

Entree

Voor een bezoek aan de Amsterdamse Waterleidingduinen heb je een toegangsbewijs nodig. Dit toegangsbewijs kost € 1,50 per persoon en is verplicht voor iedereen vanaf 18 jaar.

Mocht je de Amsterdamse Waterleidingduinen vaker bezoeken, is het goedkoper om voor € 10,– een persoonlijke jaarkaart aan te schaffen.

De entreekaarten zijn zowel online, als bij de ingangen van de Amsterdamse Waterleidingduinen te koop. Bij de ingangen kun je alleen te betalen met je pinpas.

Het parkeertarief is sinds oktober 2025: € 1,50 per uur, tot maximaal € 6,– per dag. Kom je vaker in de Amsterdamse Waterleidingduinen en kom je met de auto, dan zijn ook zgn. jaarparkeerkaarten voor € 50,– per jaar te koop. Deze zijn online te koop.

Bereikbaarheid

De Amsterdamse Waterleidingduinen is per auto, fiets en openbaar vervoer goed bereikbaar.

Auto
Alle hoofdingangen hebben een uitgebreid parkeerterrein.
Een parkeerkaart kost € 1,50 per uur met een maximum tot € 6,– per dag.
Jaarparkeerkaarten kosten € 50,– per jaar. Deze zijn online te koop.

Openbaar vervoer
Met het openbaar vervoer is de Amsterdamse Waterleidingduinen goed bereikbaar.

Connexxion bus 9: 1x per uur tussen NS-station Heemstede-Aerdenhout en NS-station Hillegom. Je kunt uitstappen bij de ingangen Oase en Panneland in Vogelenzang. Let er wel op dat je voor de ingang Panneland nog een kilometer moet lopen.
Connexxion bus 80: 2x per uur tussen NS-station Heemstede-Aerdenhout en NS-station Zandvoort. Je kunt uitstappen bij de ingang Zandvoortselaan.
Qbuzz bus 22: 1x per uur tussen NS-station Leiden en Noordwijk uitstappen bij ingang De Zilk.

Voor de precieze bustijden, kijk op ov9292.nl.

Fiets
Bij alle vier hoofdingangen kun je je fiets stallen. Dit is gratis, er is geen toezicht.

Honden

Honden zijn in de Amsterdamse Waterleidingduinen NIET toegestaan.

Horeca

Bij de ingangen Panneland, Oase en Zandvoortselaan zijn horecagelegenheden.

Bij ingang De Zilk is geen horecagelegenheid.

Binnen de hekken van de Amsterdamse Waterleidingduinen zijn geen horecagelegenheden.

Overnachten

Er zijn Er zijn veel overnachtingsmogelijkheden in de buurt van de Amsterdamse Waterleidingduinen zoals bijvoorbeeld in Zandvoort, Vogelenzang of in De Zilk. Je vergelijkt hotels en de prijzen via Booking.com.

Wil je niet in een hotel verblijven dan is een huisje Roompot in Zandvoort of in Noordwijkerhout evt. mogelijkheid.

Lees meer en bekijk: Foto’s van mijn wandelingen in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Heb jij wel eens een wandeling in de Amsterdamse Waterleidingduinen gemaakt? Zo ja, welke wandeling was dat en kan je het aanbevelen?